ฉัตรสุมน พฤฒิภิญโญChardsumon Prutipinyo2026-06-172026-06-172569-06-172568วารสารกฎหมายสุขภาพและนโยบายสาธารณสุข. ปีที่ 11, ฉบับที่ 2 (พ.ค.-ส.ค. 2568), 397-4152697-6285 (Online)https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/117364บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงกรอบแนวคิด ขั้นตอน กระบวนการวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคม กรณีศึกษา โครงการรณรงค์ป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชน โดยเริ่มต้นจากการใช้แนวทาง Theory of Change เป็นกรอบวิเคราะห์ และประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) ตามมาตรฐานสากล กลุ่มเป้าหมายหลัก ได้แก่ เยาวชนจำนวน 10,000 คน ครอบครัว และระบบสาธารณสุข โดยมีงบประมาณ 1,000,000 บาท ครอบคลุมค่าใช้จ่ายกิจกรรมและการประสานงาน แผนผังผลลัพธ์ (Theory of Change) สมมติฐานของการประเมินผลลัพธ์ของโครงการ คือ กลุ่มเสี่ยงต่อการเริ่มสูบเท่ากับร้อยละ 15 ประสิทธิผลโครงการ เท่ากับร้อยละ 30 Financial Proxy หรือต้นทุนรักษาพยาบาลตลอดชีพที่ประหยัดได้ เท่ากับ 200,000 บาท/คน จำนวนกลุ่มเสี่ยงเท่ากับ 1,500 คน จำนวนผู้ได้รับผลลัพธ์เท่ากับ 450 คน มูลค่าผลประโยชน์รวมเท่ากับ 90,000,000 บาท ผลกระทบสุทธิเกิดจากการปรับลดผลลัพธ์ของ Deadweight Attribution และ Drop-off ผลกระทบระยะ 5 ปี โครงการประเมินการลดลงของผลลัพธ์เมื่อเวลาผ่านไป (Drop-off) โดยเฉลี่ย 10% ต่อปี โดยมูลค่าประหยัดต่อปีเท่ากับ 10,000 บาท/คน จำนวนผู้ได้รับผลประโยชน์ต่อปี (หลัง Drop-off) เท่ากับ ปีที่ 1 เท่ากับ 450 ปีที่ 2 เท่ากับ 405 ปีที่ 3 เท่ากับ 364 ปีที่ 4 เท่ากับ 328 และปีที่ 5 เท่ากับ 295 มูลค่าปัจจุบันของผลประโยชน์ (คิดลดด้วย Discount Rate 5%) รวม 5 ปี = 9,667,730 บาท SROI Ratio เท่ากับ 9.67 : 1 ความหมายว่า ทุก 1 บาทที่ลงทุน สร้างคุณค่าทางสังคมคืน 9.67 บาท เมื่อวิเคราะห์ความอ่อนไหว (Sensitivity Analysis) กรณีเลวร้าย SROI ~ 4:1 กรณีดีที่สุด SROI ~ 15:1 ข้อสรุป เท่ากับ แม้ในกรณีเลวร้าย โครงการยังคงมีผลตอบแทนทางสังคมคุ้มค่า โครงการนี้มีความคุ้มค่าในการลงทุนสูง อัตราส่วน SROI ในระยะ 5 ปีอยู่ที่ 9.67:1 สะท้อนถึงประโยชน์เชิงเศรษฐกิจและสังคมในการป้องกันปัญหาสุขภาพจากบุหรี่ไฟฟ้าThis article presents a structured framework for Social Return on Investment (SROI) analysis of an anti-e-cigarette campaign targeting youth in Thailand. Applying the Theory of Change model, a conceptual framework, procedures, and processes for analyzing Social Return on Investment (SROI), using a case study of a campaign project aimed at preventing e-cigarette use among children and youth. The analysis begins with the Theory of Change framework and evaluates the SROI according to international standards. The primary target group includes 10,000 youths, their families, and the public health system. The project has a budget of 1,000,000 THB, covering costs for all activities and coordination. The Theory of Change outlines the assumptions used in the outcome evaluation. It assumes that 15% of the target group are at risk of starting to vape. The project effectiveness is estimated at 30%. The financial proxy, or the estimated lifetime healthcare cost savings per person, is 200,000 THB. The number of individuals at risk is 1,500, with 450 individuals expected to benefit directly. The total value of the benefits is estimated at 90,000,000 THB. Net impact is calculated over a 5-year horizon, adjusting for deadweight, attribution, and an annual drop-off rate of 10%. The present value of benefits, discounted at 5%, is 9,667,730 Baht. The resulting SROI ratio is 9.67:1, indicating that every 1 Baht invested returns 9.67 Baht in social value. Sensitivity analysis reveals that SROI range from 4:1 (worst case) to 15:1 (best case). These findings demonstrate significant potential for cost-effective public health interventions.application/pdfthaผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนSROIโครงการ/รณรงค์ลดการสูบบุหรี่ไฟฟ้าเด็กและเยาวชนSocial Return on InvestmentSROICampaign to Reduce E-CigaretteChildren and YouthArticleภาควิชาบริหารงานสาธารณสุข คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล