นิลทิตา ศรีไพบูลย์กิจ โถคนิตย์พิชัย จันทร์ศรีวงศ์ศิริพร เสมสารวิชช์ เกษมทรัพย์พงศธร เพียบเพียรเอกภพ สิระชัยนันท์Nintita Sripaiboonkij ThokanitPhichai ChansriwongSiriporn SemsarnVijj KasemsupPongsathorn PiebpienEkaphop Sirachainan2026-06-102026-06-102569-06-102568วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการพยาบาล. ปีที่ 31, ฉบับที่ 1 (ม.ค.-เม.ย. 2568), 101-1182822-1370 (Print)2822-1389 (Online)https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/117212การดูแลรักษาแบบผสมผสานร่วมกับการดูแลแบบประคับประคองเป็นแนวทางที่ครอบคลุมทั้งการรักษาโรคและการบรรเทาอาการ โดยให้ความสำคัญกับการดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวมและการวางแผนดูแลแบบประคับประคองตั้งแต่ระยะแรกของการรักษา ลดความทุกข์ทรมานและช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งในระยะลุกลาม ตรงกันข้าม การรักษาแบบมาตรฐานมุ่งเน้นที่การรักษาโรคเป็นหลัก โดยไม่มีการวางแผนดูแลแบบประคับประคองอย่างเป็นระบบ ความแตกต่างนี้ส่งผลให้ค่าใช้จ่ายของผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบผสมผสานอาจแตกต่างจากผู้ที่ได้รับการรักษาแบบมาตรฐานโดยเฉพาะผู้ป่วยสูงอายุมีปัญหาด้านภาวะสูงวัย ในด้านจิตใจ สังคม และเศรฐกิจที่อาจจะต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษงานวิจัยที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า การดูแลแบบประคับประคองตั้งแต่ระยะต้นสามารถลดการเข้ารับการรักษาในห้องฉุกเฉินและหอผู้ป่ว ยวิกฤตส่งผลให้ค่าใช้จ่ายในโรงพยาบาลลดลง อย่างไรก็ตามการเก็บรวบรวมข้อมูลและการศึกษาเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายของการดูแลแบบผสมสานร่วมกับการดูแบบประคับประคองในผู้ป่วยมะเร็งสูงอายุในประเทศ ไทยยังมีจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายทางตรงทางการแพทย์ระหว่างผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาแบบผสมผสานร่วมกับการดูแลแบบประคับประคองกับการรักษาแบบมาตรฐาน โดยใช้ข้อมูลค่าใช้จ่ายย้อนหลัง 6 เดือนก่อนเสียชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งทุกชนิดอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่เสียชีวิตระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2559 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2564 ข้อมูลทางคลินิกและข้อมูลค่าใช้จ่ายในการรักษาถูกบันทึกอย่างเป็นระบบในคลังข้อมูลคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีและระบบทะเบียนโรคมะเร็งระดับโรงพยาบาล คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ข้อมูลค่าใช้จ่ายได้มีการปรับค่าใช้จ่ายตามอัตราเงิน เฟ้อให้เป็นมูลค่าในปี 2564 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยสถิติพรรณนา สถิ ติ Independent t-test และสถิติการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณสำหรับใช้ในการวิเคราะห์ค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ตลอดระยะเวลา 6 เดือน โดยควบคุมตัวแปรเพศ กลุ่มอายุ ชนิดของโรค และสิทธิการรักษา เพื่อประเมินผลกระทบของปัจจัยต่าง ๆ ต่อค่าใช้จ่าย ผลการศึกษาพบว่ามีผู้ป่วยมะเร็งอายุ 60 ขึ้นไปที่เสียชีวิตระหว่างปีที่ศึกษาทั้งสิ้น 1,013 คน เป็นเพศชาย ร้อยละ 52 อายุเฉลี่ยของผู้ป่วย 72.37 ปี ชนิดของผู้ป่วยมะเร็งที่พบบ่อยที่สุด คือ มะเร็งปอด (ร้อยละ 20.40) รองลงมาคือ มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง (ร้อยละ 15.79) และมะเร็งตับและท่อน้ำดี (ร้อยละ10.90) ผู้ป่วยมะเร็งส่วนใหญ่ใช้สิทธิการรักษาแบบระบบสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการมากที่สุด (ร้อยละ 56.86) และสิทธิประกันสัง คมน้อยที่สุด พบผู้ป่วยได้รับการดูแลรักษาแบบมาตรฐาน และผู้ป่วยที่การดูแลรักษาแบบผสมผสานร่วมกับการดูแลแบบประคับประคอง เป็น 798 ราย และ 215 ราย ผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลรักษาแบบผสมผสานกับการดูแลประคับประคองมีจำนวนครั้งในการเข้ารับการรักษาในโรงพยา บาลและห้องฉุกเฉินลดลงอย่างนัยสำคัญทางสถิติเมื่อปรียบเทียบกับผู้ป่วยกลุ่มที่ได้รับการรักษาแบบมาตรฐาน (z = 3.04, p = .002 และ z = 2.54, p = .011) ค่าใช้จ่ายทางตรงการการแพทย์ในผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาแบบผสมผสานกับประคับประคองมีค่าใช้จ่ายทางตรงในช่วง 1, 3, และ 6 เดือนก่อนเสียชีวิตเป็น 125,764.90 บาท, 269,619.90 บาท และ 362,806.00 บาท ตามลำดับ ในขณะที่ผู้ป่วยกลุ่มที่ได้รับการรักษาแบบมาตรฐานมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าที่ 258,476.00 บาท, 376,494.80 บาท และ 494,303.20 บาท ตามลำดับ อัตราลดค่าใช้จ่ายอยู่ที่ร้อยละ 44, ร้อยละ 28, และร้อยละ 27 ในช่วง 1, 3, และ 6 เดือนก่อนเสียชีวิตตามลำดับ โดยเฉพาะในผู้ป่วยสิทธิสวัสดิการข้าราชการ ค่าใช้จ่ายลดลงถึง 198,769.60 บาทในช่วง 6 เดือนเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ได้รับการรักษามาตรฐานโดยค่าใช้จ่ายลดลงมากกว่าสิทธิการรักษาแบบอื่น ผลการวิเคราะห์ด้วยสถิติการถดถอยพหุคูณยืนยันว่า การรักษาแบบผสมผสานร่วมกับการดูแลแบบประคับประคองในผู้ป่วยมะเร็งสูงอายุสามารถลดค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = 4.40, p< .001 ) โดยผู้ป่วยที่อยู่ภายใต้สิทธิการรักษาข้าราชการ มีค่าใช้จ่ายในการรักษาช่วง 6 เดือนสุดท้ายของชีวิตสูงกว่าสิทธิการรักษาอื่น ๆ อาจเนื่องมาจาก สิทธิการรักษานี้ครอบคลุมบริการทางการแพทย์อย่างครอบคลุมและเอื้อต่อการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ที่มากกว่า อย่างไรก็ตามแม้ว่าระบบหลักประกันสุขภาพของประเทศไทยจะครอบคลุมบริการดูแลแบบประคับประคองในทุกสิทธิการรักษาตั้งแต่ปี 2545 แต่การศึกษานี้พบว่า มีเพียงร้อยละ 20 ของผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาแบบผสมผสานร่วมกับการดูแลแบบประคับประคอง อาจเป็นผลมาจาก ข้อจำกัดด้านจำนวนบุคลา กรของทีมดูแลแบบประคับประคองรวมถึงการรับรู้ที่ยังไม่เพียงพอเกี่ยวกับประโยชน์ของการดูแลประเภทนี้ การศึกษานี้สรุปว่า การรักษาแบบผสมผสานร่วมกับการดูแลแบบประคับประคอง เป็นสิ่งที่สำคัญสำหรับการดูแลผู้ป่วยมะเร็งสูงอายุ นอกจากช่วยให้ผลลัพธ์ดีขึ้นและเพิ่มคุณ ภาพชีวิตยังสามารถลดค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ได้ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและลดค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ ผู้กำหนดนโยบายและผู้ให้บริการทางการแพทย์ควรขยายการเข้าถึงการดูแลแบบประคับประคองแบบบูรณาการ เพื่อให้ผู้ป่วยมะเร็งสูงอายุได้รับการดูแลแบบองค์รวมที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่าในช่วงท้ายของชีวิตIntegrated treatment with palliative care is a comprehensive approach addressing both disease management and symptom relief. It emphasizes holistic care and early palliative planning,enhancing the quality of life for patients with advanced cancer. Integrated treatment with palliative care is an approach that combines disease-targeted therapies with palliative interventions to improve patients quality of life. It is important for individuals with serious, chronic, or life-threatening illnesses to ensure that they receive comprehensive care that addresses both physical symptoms and psychosocial well-being. Evidence-based medicine strongly supports the benefits of early and continuous integration of palliative care into standard treatment. Previous studies found that patients with advanced cancer who received early palliative care reduced emergency visits, intensive care unit (ICU) admissions, and aggressive end-of-life interventions, and systematic reviews reported that integrated palliative care significantly improved suffering symptom management, psychosocial support,and satisfaction in cancer care. In contrast, standard treatment primarily focuses on disease management without a structured palliative care plan, which may impact patient expenses, particularly among older patients.However, studies on the costs of palliative care for older patients with cancer (aged ≥ 60 years) in Thailand remain limited. This study aimed to compare direct medical costs between older patients with cancer receiving integrated care with palliative care and those receiving standard treatment in the last six months before death. The definition of direct medical costs refers to the actual expenses incurred for medical services, treatments, and interventions directly related to patient care. These costs are essential in evaluating the economic impact of healthcare intervention. A retrospective analysis was conducted using data from patients with cancer aged 60 and older who died between January 1, 2016 and December 31, 2021. Clinical and cost data were systematically recorded in the Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital's database and the hospital-based cancer registry. All cost values were adjusted for inflation to 2021 values. Descriptive statistics and multiple regression analyses were used to assess medical expenses while controlling for variables such as sex, age group,cancer type, and healthcare entitlement. The study included a total of 1,013 older patients with cancer,with 52.00% being male and an average age of 72.37 years. The most common causes of cancer-related deaths were lung cancer (20.40%),colorectal cancer (15.79%), and hepatobiliary cancers (10.90%). Regarding healthcare entitlements, the majority of patients were covered under the government employee healthcare scheme (56.86%), while the lowest proportion was covered under social security. Among the patients, 798 received standard treatment, while 215 received integrated palliative care. Receiving integrated palliative care had a significantly lower median number of hospital visits, including emergency department and inpatient admissions, compared to those receiving standard treatment (z = 3.04, p = .002; z = 2.54, p= .011). Regarding direct medical costs, patients who received integrated palliative care had total costs of 125,764.90 THB, 269,619.90 THB, and 362,806.00 THB at 1, 3, and 6 months before death, respectively. In contrast, those receiving standard treatment incurred higher costs of 258,476.00 THB, 376,494.80 THB, and 494,303.20 THB at the same time intervals. Cost reductions in the integrated care group were 44%, 28%, and 27% at 1, 3, and 6 months before death, respectively. Among patients covered under the government employee healthcare scheme, integrated care resulted in a cost reduction of 198,769.60 THB over six months compared to standard treatment. The findings confirm that older patients with cancer receiving integrated palliative care incur significantly lower hospital expenses than those receiving standard treatment (t = 4.40, p < .001). Patients under the government employee healthcare scheme had higher end-of-life medical costs than those under other schemes, likely due to more comprehensive coverage and access to medical services. However, although Thailand's universal health coverage system has included palliative care services in all healthcare schemes since 2002, this study found that only 20% of patients received integrated treatment with palliative care. This may be due to limitations in the number of palliative care personnel and insufficient awareness of the benefits of this type of care. This study concludes that integrated treatment with palliative care is a crucial component of healthcare for older patients with cancer, improving patient outcomes, enhancing quality of life,it also helps reducing medical costs. To enhance patient quality of life and reduce healthcare costs,policymakers and healthcare providers should expand access to integrated palliative care, ensuring that older patients with cancer benefit from a holistic and cost-effective approach to end-of-life care.application/pdfthaผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าCancer patientMedical CostOlder adultsPalliative CareTreatment expensesผู้ป่วยมะเร็งต้นทุนทางการแพทย์ผู้สูงอายุการรักษาแบบประคับประคองค่าใช้จ่ายในการรักษาResearch Articleภาควิชาอายุุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดลกลุ่มศููนย์เพื่่อความเป็็นเลิศ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิิทยาลัยมหิดลภาควิชาเวชศาสตร์ชุุมชน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดลฝ่ายสารสนเทศ ฝ่ายสารสนเทศ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล