ธนาศรี สีหะบุตรณัฐนารี เอมยงค์พัชรัช เรียบร้อย2026-02-062026-02-06256525692565สารนิพนธ์ (ส.ม. (สาธารณสุขศาสตร์))--มหาวิทยาลัยมหิดล, 2565https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/114265การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทางการเกษตรของเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียน ในพื้นที่ตำบลในวงเหนือ อำเภอละอุ่น จังหวัดระนอง โดยใช้แบบสอบถามที่สร้างขึ้นเองเก็บข้อมูลส่วนบุคคล, การเข้าถึงอุปกรณ์ป้องกันสารเคมีกำจัดศัตรูพืช, การสนับสนุนทางสังคมในการป้องกันการรับสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช, ความรู้, ทัศนคติ และการปฏิบัติตัวในการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีของเกษตรกร จำนวน 136 คน จากนั้นวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรด้วยวิธีการทดสอบแบบไคสแควร์ (Chi-square test) หรือการทดสอบของฟิชเชอร์ (Fisher's exact test) ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า พฤติกรรมการป้องกันตนเองจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชอยู่ในระดับดี ร้อยละ 82.4 โดยเกษตรกรส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการรับสัมผัสสารเคมีผ่านทางปาก การหายใจ และการรับสัมผัสทางผิวหนัง ตามลำดับ แต่ละเลยช่องทางเข้าสู่ผิวหนังในส่วนที่เสื้อผ้าไม่สามารถปกปิดได้ เช่น มือ หน้า ลำคอ นอกจากนี้ เกษตรกรส่วนหนึ่งมักไม่อ่านฉลากที่ติดมากับภาชนะบรรจุสารเคมีทุกครั้ง ไม่ผสมสารเคมีตามอัตราส่วนที่กำหนดทุกครั้ง ไม่ตรวจเช็คการรั่วซึมของอุปกรณ์ก่อนนำมาฉีดพ่นทุกครั้ง ไม่ทำการเตรียมน้ำไว้ชำระร่างกายในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่ส่งเสริมให้มีความเสี่ยงมากขึ้น เมื่อทำการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร ผลการศึกษาพบว่า รายได้, ระยะเวลาในการฉีดพ่นสารเคมีต่อครั้ง, ประวัติการเจ็บป่วยจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช และทัศนคติเกี่ยวกับการป้องกันสารเคมีกำจัดศัตรูพืช มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันสารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) การนำผลของสารนิพนธ์ไปใช้: จากผลการวิจัย หน่วยงานสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องควรใช้กระบวนการมีส่วนร่วมในชุมชนโดยร่วมมือกับผู้นำชุมชน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ร้านจำหน่ายสารเคมีกำจัดศัตรูพืช รวมถึงเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในตำบลในวงเหนือ อำเภอละอุ่น จังหวัดระนองในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับสัมผัสในประเด็นที่ยังมีข้อบกพร่องโดยเฉพาะประเด็นการรับสัมผัสทางผิวหนังส่วนที่ไม่มีเสื้อผ้าปกปิดThis research was to explore factors associated with self-protective behaviors towards pesticide uses among durian farmers in Nai-Wong Nuea subdistrict, La-un district, Ranong province. To conduct the study, data on personal characteristics, access to personal protective equipment for pesticide applicators, social support for pesticide exposure prevention, knowledge, attitudes, and protective practices towards pesticide uses among 136 durian farmers were collected by a constructed questionnaire. Then, the associations between variables were quantified by either Chi-square or Fisher’s exact tests with a significance level of α=0.05. The results showed that 82.4 percent of farmers had good protective behavior. Most of them paid attention to the oral, inhalation, and dermal routes of exposure, respectively. However, it can be noted that uncovered skin from clothing such as the hand, face and neck was neglected. Additionally, some farmers increased the exposure risk on a regular basis by ignoring to read the pesticide label, arbitrarily mixing pesticide, overlooking equipment leakage tests, and omitting to prepare clean water for showering in case of emergency. When the associations between variables were explored, the results showed that income, pesticide spraying duration, medical history from pesticide exposure, and attitude were significantly associated with self-protective practice from pesticide uses (p<0.05). IMPLICATION OF THE THEMATIC PAPER: Based on the results, a public participation process among public health staff in responsible organizations, community leaders, village health volunteers (VHVs), pesticide dealers, and durian farmers in Nai-Wong Nuea subdistrict should be implemented to change improper practices, especially on pesticide exposure through uncovered skin.ก-ญ, 68 แผ่น : ภาพประกอบapplication/pdfthaผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าผู้ใช้สารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์ -- ไทย -- ระนองสารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์ -- การป้องกัน -- การป้องกันสารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์ -- มาตรการความปลอดภัยMaster Thesisมหาวิทยาลัยมหิดล