วริษฐา แพงศริพิชญ์ประอร ยังเจริญสุชิรา ชัยวิบูลย์ธรรมWarittha PhangsriPhichpraorn YoungcharoenSuchira Chaiviboontham2026-06-112026-06-112569-06-112568วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการพยาบาล. ปีที่ 31, ฉบับที่ 3 (ก.ย.-ธ.ค. 2568), 446-4622822-1370 (Print)2822-1389 (Online)https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/117241ภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึก เป็นภาวะที่ลิ่มเลือดเกิดการยึดเกาะบริเวณหลอดเลือดดำ ซึ่งจะพบได้บ่อยที่หลอดเลือดดำส่วนปลายบริเวณรยางค์ส่วนล่าง ซึ่งมักพบในผู้ปวยศัลยกรรม เนื่องจากพบปัจจัยสนับสนุนคือ การได้รับการผ่าตัดเป็นเวลานานมากกว่า 30 นาที การได้รับยาระงับความรู้สึกตัว การบาดเจ็บของหลอดเลือดจากการผ่าตัดและการอยู่บนเตียงเป็นเวลานานจากการถูกจำกัดการเคลื่อนไหวหลังผ่าตัด ปัจจุบันมีการพัฒนาแนวปฏิบัติเพื่อป้องกันภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึก ตั้งแต่ระยะก่อนผ่าตัดจนถึงระยะหลังผ่าตัด โดยการพยาบาลที่ต่อเนื่องจะช่วยลดการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกในระยะหลังผ่าตัดของผู้ป่วย รวมทั้งป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วยโดยเฉพาะการเสียชีวิตอย่างเฉียบพลันหลังผ่าตัด อย่างไรก็ตาม ยังขาดงานวิจัยในการศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมของพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกที่ขาในผู้ป่วยศัลยกรรม ซึ่งจะนำมาเป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนพัฒนาประสิทธิภาพของการพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกในหน่วยงานศัลยกรรม การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยาย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกที่ขาในผู้ป่วยศัลยกรรม โดยใช้ทฤษฎีรูปแบบประสิทธิภาพบทบาทพยาบาลของเออร์วิน ร่วมกับการทบทวนวรรณกรรม โดยกำหนดองค์ประกอบให้เฉพาะเจาะจงกับบริบททางการพยาบาล ซึ่งได้แก่ โครงสร้าง กระบวนการทางการพยาบาลและผลลัพธ์จากการปฏิบัติตามกระบวนการ ซึ่งจะเชื่อมโยงให้เห็นถึงปัจจัยต่างๆ ภายในส่วนประกอบของโครงสร้างพยาบาลที่มีผลต่อกระบวนการพยาบาลในรูปแบบบทบาทอิสระ โดยการนำความรู้และทักษะไปใช้ในการให้การพยาบาลแก่ผู้ป่วย ซึ่งจะส่งผลต่อเนื่องไปยังผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดีของผู้ป่วย กลุ่มตัวอย่าง คือ พยาบาลวิชาชีพหน่วยงานการพยาบาลศัลยกรรมแบบเต็มเวลา และมีประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยศัลยกรรมหลังผ่าตัดอย่างน้อย 1 ปีขึ้นไป ที่ปฏิบัติงาน ณ แผนกหอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลระดับตติยภูมิ 2 แห่งในสังกัดกองทัพเรือ กระทรวงกลาโหม จำนวน 93 คน โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์คัดเข้า เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือน กันยายน ถึง พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 โดยใช้แบบสอบถามจำนวน 4 ชุด ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามความรู้ของพยาบาลเกี่ยวกับภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึก แบบสอบถามทัศนคติของพยาบาลในการป้องกันภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึก และแบบสอบถามพฤติกรรมของพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึก วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติบรรยาย หาค่าความสัมพันธ์ด้วยสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของสเปียร์แมน และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พอยท์ไบซีเรียล ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างอายุเฉลี่ย 31.92 ปี มีประสบการณ์การทำงานในการดูแลผู้ป่วยศัลยกรรมหลังผ่าตัดเฉลี่ยเท่ากับ 9.02 ปี พยาบาลมีคะแนนความรู้โดยรวมอยู่ในระดับดี คะแนนทัศนคติโดยรวมอยู่ในเชิงบวก และคะแนนพฤติกรรมในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกโดยรวมอยู่ในระดับดี เมื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ประสบการณ์การทำงานได้รับการอบรม และความรู้ของพยาบาลเกี่ยวกับภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึก (r = .22, p < .05; r = .21, p < .05; r =.25, p < .05 ตามลำดับ) มีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับต่ำกับพฤติกรรมของพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนทัศนคติของพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึก มีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับปานกลางกับพฤติกรรมของพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .33, p < .01) ผลการวิจัยนี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนการพยาบาลเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการพยาบาลในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกที่ขาในผู้ป่วยศัลยกรรมและใช้เป็นข้อมูลในการเสริมสร้างทัศนคติ ส่งเสริมความรู้และทักษะในการป้องกันการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำชั้นลึกที่ขาให้แก่พยาบาลในหน่วยงานศัลยกรรมDeep vein thrombosis (DVT) is a condition in which blood clots adhere within the veins, most commonly found in the distal veins of the lower extremities. This condition is prevalent among surgical patients. Several contributing factors including prolonged surgery lasting more than 30 minutes, administration of general anesthesia, vascular injury during surgery, and prolonged bed rest due to restricted mobility after surgery. Currently, hospitals have developed practices to prevent DVT from the preoperative to the postoperative stages. Therefore, continuous nursing care can help reduce the incidence of DVT after surgery, as well as avoid potential harm to patients, especially sudden death after surgery. However, there remains a notable deficiency in research that explores the factors influencing nursing practices related to the prevention of lower extremity DVT in patients undergoing surgery. Addressing this knowledge gap is essential for the development of effective nursing interventions aimed at preventing DVT within surgical settings. This descriptive correlational study examined relationships among nurses’ personal factors, knowledge of DVT, attitude toward DVT prevention, and DVT prophylaxis practices in patients undergoing surgery. The researcher applied the Nursing Role Effectiveness Model (NREM) along with a literature review as the conceptual framework for the study. The NREM assesses the quality of nursing care by defining components that are more specific to the nursing context: consisting of structure, process, and outcomes. Internal factors within the structural components of nursing influence the nursing process, which, in turn, impacts patient outcomes. The sample consisted of 93 full-time registered nurses from surgical nursing units with at least one year of experience in postoperative surgical patient care, working in inpatient departments at two tertiary care hospitals under the Royal Thai Navy, Ministry of Defense. Participants were selected using purposive sampling based on inclusion criteria. Data were collected between September and November 2024. The sets of questionnaires included the demographic questionnaire, the nurses’knowledge about DVT questionnaires, the nurses’ attitudes toward DVT prophylaxis questionnaire, and the nurses’ practices on DVT prophylaxis for patients undergoing surgery questionnaire. Data were analyzed using descriptive statistics, Spearman’s rank correlation coefficients, and point-biserial correlation coefficients. The results demonstrated that participants had a mean age of 31.92 years, with an average of 9.02 years of work experience in postoperative surgical patient care. The mean scores showed a relatively good level of knowledge about DVT, a positive attitude toward DVT prophylaxis, and satisfactory DVT prophylaxis practices. Significant low positive correlations were found among years of working experience (r = .22, p < .05), DVT training (r = .21, p < .05), nurses’ knowledge of DVT, (r = .25, p < .05), and DVT prophylaxis practices. Moreover, nurses’ attitudes toward DVT prevention showed a statistically significant moderate positive correlation with nurses’ lower extremities DVT prophylaxis practices (r = .33, p < .01). The results in this study can be served as foundational data for nursing care planning to enhance the effectiveness of nursing interventions in preventing lower extremity deep vein thrombosis in surgical patients. Furthermore, it can be utilized to reinforce attitudes, promote knowledge, and improve surgical nurses’ skills regarding lower extremity deep vein thrombosis prevention.application/pdfthaผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าทัศนคติภาวะลิ่มเลือดดำชั้นลึกความรู้พฤติกรรมการป้องกันพยาบาลศัลยกรรมResearch Articleโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล