การสำรวจแมลงวันคอกสัตว์ Stomoxys spp. (Diptera: Muscidae) บริเวณคอกม้า คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จังหวัดนครปฐม

Abstract

แมลงวันคอกสัตว์เป็นแมลงดูดเลือดที่มีความสำคัญกับปศุสัตว์และสัตว์เลือดอุ่นทั่วไป สามารถเป็นพาหะนำเชื้อปรสิตและเชื้อโรคหลายชนิด การศึกษาครั้งนี้ได้กำเนินการสำรวจแมลงวันคอกสัตว์บริเวณคอกม้าของคณะสัตวแพทยศาสตร์ ม.มหิดล ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคม พ.ศ. 2556 โดยใช้กับดัก Vavoua สามารถจับแมลงวันคอกสัตว์ได้ทั้งหมด 976 ตัว ประกอบด้วย 2 ชนิด ได้แก่ Stomoxys calcitrans (ร้อยละ 97.75) และ Stomoxys indicus (ร้อยละ 2.25) จากการศึกษากิจกรรมการออกหากินในรอบวันของแมลงวันคอกสัตว์แต่ละชนิดในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน (06.00 ถึง 18.00 น.) พบว่าเพศผู้ของ S. calcitrans แสดงกิจกรรมการออกหากินในช่วงเช้า (08.00 ถึง 10.00 น.) และช่วงบ่าย (14.00 ถึง 16.00 น.) ขณะที่เพศเมียจะพบว่า ไม่แตกต่างกันในแต่ละช่วงเวลาของวัน ทั้งสองเพศของ S. indicus มีกิจกรรมการออกหากินสูงสุดในช่วงเช้าตรู่ (06.00 ถึง 08.00 น.) และช่วงพลบค่ำ (16.00 ถึง 18.00 น.)ทั้งนี้ได้แสดงถึงลักษณะทางสัณฐานวิทยา (frontal index และความยาวของลำตัว) ของแมลงวันคอกสัตว์แต่ละชนิดร่วมด้วย ดังนั้น ผลจากการศึกษาครั้งนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลสำหรับการวางโปรแกรมในการควบคุมแมลงวันคอกสัตว์ในพื้นที่ได้

Stable flies are important blood sucking flies of livestock and other mammals. They can transmit many parasites and pathogens. The present study was carried out to survey the stable flies at the horse stable of Faculty of Veterinary Science, Mahidol University from July to August 2013 using Vavoua traps. A total of 976 individuals of 2 species were captured; Stomoxys calcitrans (97.75%) and Stomoxys indicus (2.25%). The diurnal feeding activity of each species was observed during different period of times (06.00 to 18.00). Males of S. calcitrans showed peak of diurnal activity in the morning (08.00 to 10.00) and in the afternoon (14.00 to 16.00) whereas females showed a constant activity throughout the day. Both sexes of S. indicus showed peak of activity in the early morning (06.00 to 08.00) and the late afternoon (16.00 to 18.00). Some morphological characters (frontal index and body length) in both sexes of each species were also measured. Results of this study provide information that may be useful for stable fly control programs.