โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการล้างไตทางช่องท้องของผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย

Abstract

การล้างไตทางช่องท้องด้วยตนเองที่ถูกต้องสามารถลดโอกาสการติดเชื้อที่ช่องท้องลงได้ การวิจัยกึ่งทดลองนี้เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการล้างไตทางช่องท้องของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ประยุกต์ทฤษฎีความรับรู้ความสามารถของตนเอง จำนวน 57 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 27 คน กลุ่มเปรียบเทียบ 30 คน กลุ่มทดลองเข้าร่วมกิจกรรมจำนวน 3 ครั้ง เป็นเวลา 2 เดือน ประกอบด้วย กิจกรรมการสร้างความรู้ การส่งเสริมการรับรู้ความสามารถตนเอง สาธิตและฝึกปฏิบัติในการล้างมือ การเปลี่ยนน้ำยาและการทำแผลช่องทางออกของสายล้างไตด้วยตนเอง โดยเรียนรู้ผ่านตัวแบบผู้ป่วยจริง พร้อมทั้งแลกเปลี่ยนปัญหาอุปสรรค บันทึกและตั้งเป้าหมายระยะสั้นและระยะยาวในการดูแลตนเอง รวบรวม ข้อมูลก่อนและหลังการทดลองด้วยแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยร้อยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต Chi-square test, Paired t-test และ Independent’s t-test ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบในด้านต่อไปนี้ ความรู้ เกี่ยวกับการล้างไตทางช่องท้อง (p=0.006) การรับรู้ความสามารถตนเองในการล้างไตทางช่องท้อง (p=0.034) ความคาดหวังผลดีของการล้างไตทางช่องท้อง (p=0.013) พฤติกรรมการล้างไตทางช่องท้อง (p<0.001) ดังนั้นโรงพยาบาลสามารถนำโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการล้างไตทางช่องท้องไปประยุกต์ใช้ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ป่วยเกิดการติดเชื้อในช่องท้องหรือภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ

Correct peritoneal dialysis by patients themselves can lower the chance to have peritonitis among patients with end-stage renal disease. This quasi-experimental research was aimed to study the effectiveness of the behavioral modification program for continuous peritoneal dialysis of patients with end-stage renal disease. Self-efficacy theory was applied for developing the program. The research was carried on 57 patients, 27 in the experimental group and 30 in the comparison group. The experimental group had participated in the program activities three times and the research was lasted for two months. The program composed of the activities aiming to enhance patients knowledge and perceived self-efficacy including demonstration and practices about hand-washing, exchanging the solution and caring for the catheter and the area around the catheter by themselves, experiences learning from the life models and exchange obstacles, recording behaviors, following-up, and setting short and long-term goals of self-care. Collecting data were done before and after the experimentation by using interviewing schedule. Data analysis was done by using statistics as percentage, mean, Chi-square test, Paired t-test and Independent t-test. After the experimentation, the experimental group had significantly higher mean score than the comparison group on the following aspects: knowledge about continuous peritoneal dialysis (p=0.006), perceived self-efficacy to do peritoneal dialysis (p=0.034), outcome expectation (p=0.013), and continuous portioned dialysis behavior (p<0.001). Therefore, hospitals can apply the behavioral modification program for continuous peritoneal dialysis in order to prevent infection in the peritoneum and other complications.