ภาวะผู้นำ การบริหารสัญญาจ้างก่อสร้าง กับประสิทธิผลการเบิกจ่ายงบประมาณรายจ่ายลงทุน รายการสิ่งก่อสร้างของหน่วยบริการสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข

Abstract

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยภาวะผู้นำ การบริหารตามหลัก POLC และการบริหารสัญญาจ้างก่อสร้าง ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการเบิกจ่ายงบประมาณรายจ่ายลงทุน รายการสิ่งก่อสร้างของหน่วยบริการสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 16 คน ซึ่งเป็นผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานด้านงบลงทุนส่วนกลางและภูมิภาค และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา โดยใช้กรอบแนวคิดจากทฤษฎีภาวะผู้นำ หลักการบริหาร POLC (การวางแผน การจัดองค์การ การนำ และการควบคุม) และแนวทางการบริหารสัญญาจ้างก่อสร้าง ผลการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำแบบชี้นำช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานมีแนวทางที่ชัดเจนและสามารถดำเนินการได้ตามเป้าหมาย นอกจากนี้หลักการบริหาร POLC การวางแผนโดยกำหนดกรอบระยะเวลาที่ชัดเจน วิเคราะห์ปัญหาล่วงหน้า การจัดองค์การที่กำหนดบทบาทหน้าที่ชัดเจน วัฒนธรรมองค์กรที่ทำงานเป็นทีม การพัฒนาศักยภาพบุคลากรให้มีความชำนาญ การสั่งการที่ชัดเจน การสร้างแรงจูงใจให้บุคลากร การกำกับติดตามอย่างใกล้ชิด และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ล้วนเป็นปัจจัยสนับสนุนการเบิกจ่ายให้เป็นไปตามแผน นอกจากนี้การบริหารสัญญาจ้างก่อสร้างของผู้รับจ้าง ทั้งในด้านการวางแผน ควบคุมงาน และสภาพคล่องทางการเงิน ส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิผลการเบิกจ่ายงบประมาณรายจ่ายลงทุน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำผลการศึกษาไปใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายเพื่อเร่งรัดการเบิกจ่ายงบประมาณรายจ่ายลงทุนในรายการสิ่งก่อสร้าง พร้อมทั้งบูรณาการระบบติดตามและประเมินผลการเบิกจ่ายอย่างเป็นระบบ รวมถึงกำหนดแนวทางการคัดเลือกผู้รับจ้างที่มีศักยภาพและความพร้อมทั้งด้านเทคนิคและการเงิน เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและบรรลุเป้าหมายที่กำหนด

This qualitative study aimed to explore factors related to leadership, POLC management principles (Planning, Organizing, Leading, and Controlling), and construction contract management, that influence the effectiveness of capital expenditure disbursement for construction items in service units, under the Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health. Data were collected through in-depth interviews with 16 purposively selected executives and practitioners responsible for central and regional investment budgeting, and analyzed data using content analysis based on relevant theoretical frameworks. Findings revealed that directive leadership enhanced disbursement effectiveness through clear direction and goal alignment. Key factors within the POLC framework included precise planning, defined roles, team collaboration, staff development, effective communication, supervision, and the use of digital tools. Furthermore, efficient contract management, especially in planning, monitoring, and ensuring contractor liquidity was crucial to project success. The study recommends that related agencies utilize these findings to improve policy measures that accelerate capital expenditure disbursement, through integrated monitoring systems and transparent contractor selection processes, ensuring technical capability and financial readiness for efficient project delivery.