ปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้าของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง

Abstract

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอำนาจการทำนายระหว่างความพร้อมของผู้ดูแล ความตึงเครียดในบทบาทผู้ดูแล และรางวัลจากการดูแล ต่อภาวะซึมเศร้าของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง

รูปแบบการวิจัย: การศึกษาความสัมพันธ์เชิงทำนาย

วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลหลักของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 116 ราย มารับการรักษาที่โรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามความพร้อมของผู้ดูแล แบบสอบถามความเครียดในบทบาทผู้ดูแล แบบสอบถามรางวัลสำหรับการดูแลของผู้ดูแล และแบบประเมินภาวะซึมเศร้า วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์สเปียร์แมน และวิเคราะห์อำนาจการทำนายโดยใช้สถิติถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ

ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 51.72 ปี ร้อยละ 75 มีความสัมพันธ์เป็นบุตร และมีภาวะซึมเศร้าร้อยละ 18.1 โดยพบว่าปัจจัยที่ทำการศึกษา ได้แก่ ความพร้อมของผู้ดูแล ความตึงเครียดในบทบาทผู้ดูแล และรางวัลจากการดูแล สามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของภาวะซึมเศร้าของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงได้ร้อยล 45 (adjusted R2 = .45 ปัจจัยที่สามารถทำนายภาวะซึมเศร้าของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ ความเครียดในบทบาทผู้ดูแลจากภาระด้านเศรษฐกิจ (gif.latex?\beta = .31, t = 3.63, p < .001) กับความพร้อมของผู้ดูแล (gif.latex?\beta = - .30, t = -3.18, p = .002)

สรุปและข้อเสนอแนะ: จากผลการวิจัย พยาบาลควรมีการประเมินความพร้อมในการดูแลของผู้ดูแลอย่างครอบคลุมทั้งร่างกายและจิตใจ รวมทั้งประเมินภาระของค่าใช้จ่ายในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ควรจัดกิจกรรมการพยาบาลเพื่อช่วยลดการเกิดภาวะซึมเศร้า เพื่อให้ผู้ดูแลมีศักยภาพในการดูแลผู้สูงอายุได้ต่อไปอย่างมีประสิทธิภาพ

Purpose: To investigate predicting factors of caregivers’ preparedness, caregiver role strain, and rewards of caregiving on depressive symptoms among caregivers of dependent elderly.

Design: Correlational predictive design.

Methods: Participants were 116 primary caregivers who had been taking care of dependent elderly receiving treatment at a tertiary hospital, Bangkok. Data were collected by using questionnaires including demographic data, caregivers’ preparedness, caregiver role strain, rewards of caregiving, and Center for Epidemiologic Studies-Depression scale. Descriptive statistics, Spearman rank correlation, and multiple regression analysis were employed to analyze data.

Main findings: The study findings revealed that most caregivers were female with an average age of 51.72 years and 75% were adult children of the dependent elderly. Depressive symptoms were found 18.1% in caregivers. The study factors including preparedness for family care, caregiver role strain, and reward of caregiving could together explain 45% of the variance of depressive symptoms among the caregivers (adjusted R2 = .45. The factors predicting depressive symptoms with statistical significance were role strain from economic burden (gif.latex?\beta = .31, t = 3.63, p < .001) and caregivers’ preparedness (gif.latex?\beta = - .30, t = -3.18, p = .002).

Conclusion and recommendations: The results suggest that nurses should assess caregivers’ preparedness and economic burden in caring for the dependent elderly. An intervention should be provided to reduce caregivers’ depressive symptoms so that they would be competent to care for the dependent elderly effectively.