ปัจจัยทางคลินิก การสนับสนุนทางสังคม ความพึงพอใจต่อการรักษา และคุณภาพชีวิตในผู้ได้รับการปลูกถ่ายไต

Abstract

คุณภาพชีวิตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายหลังปลูกถ่ายไตเป็นเรื่องสำคัญทางสาธารณสุขที่ควรให้ความสนใจ การศึกษาภาคตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายหลังปลูกถ่ายไต กับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ไม่เคยบำบัดทดแทนไต และประชาชนทั่วไป และศึกษาปัจจัยที่มีทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายหลังปลูกถ่ายไต กลุ่มตัวอย่างถูกคัดเลือกตามเกณฑ์การคัดเข้าของการศึกษา โดยมาจากกลุ่มตัวอย่างที่มารับการรักษาที่โรงพยาบาลศิริราชระหว่าง พฤศจิกายน 2560 – มีนาคม 2561 ข้อมูลถูกเก็บด้วยวิธีการตอบแบบสอบถามด้วยตนเอง และมีการทบทวนเวชระเบียน แบบสอบถามประกอบไปด้วย 4 ส่วน คือ แบบสอบถามวัดคุณลักษณะทั่วไป แบบสอบถามวัดคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (KDQOL-SFTM) แบบสอบถามวัดการสนับสนุนทางสังคม และแบบสอบถามวัดความพึงพอใจต่อการรักษาของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการปลูกถ่ายไต ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายหลังปลูกถ่ายไตมีคุณภาพชีวิตต่ำที่สุด (p<0.001) เมื่อเทียบกับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ยังไม่ได้รับการบำบัดทดแทนไต และประชาชนทั่วไป จากการวิเคราะห์ถดถอยแบบพหุคูณพบว่า ความพึงพอใจต่อการรักษาที่ได้รับ (B=0.116, p=0.002) ทำให้คุณภาพชีวิตผู้ป่วยดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่ผู้ที่มีสถานภาพสมรสโสด/หม้ายหย่า (B= -11.844, p<0.001) หรือผู้ที่มีโรคประจาตัวเป็นโรคความดันโลหิตสูง (B= -18.473, p<0.001) โดยจะมีคุณภาพชีวิตแย่ลง ดังนั้นการเพิ่มประสิทธิผลในการรักษาที่ดีขึ้นเป็นสิ่งสำคัญที่จะเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายไต

Quality of life among kidney transplant recipients needs public health attention. This cross-sectional study aimed to compare the quality of life among kidney transplant recipients, patients with chronic kidney disease, and general population and to identify factors related to the quality of life among kidney transplant recipients. The study samples were selected according to eligible criteria from Siriraj Hospital from Nov 2016–Mar 2017. Data were collected by a self-administered questionnaire and reviewed medical records. The questionnaire had 4 parts comprising general characteristics, KDQOL-SFTM, social support, and treatment satisfaction of kidney transplant recipients. Kidney transplant recipients had the lowest quality of life when compared with patients with chronic kidney disease and general population (p<0.001). Multivariable linear regression models found higher treatment satisfaction (B=0.116, p=0.002) significantly increased quality of life. However, unmarried (B= -11.844, p<0.001) and hypertension (B= -18.473, p<0.001) reduced the quality of life. In conclusion, enhancing treatment can improve quality of life among kidney transplant recipients by improving treatment efficacy.