ปัจจัยทํานายพฤติกรรมการจํากัดน้ําในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม

Abstract

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอํานาจการทํานายของอายุ ระดับการศึกษา รายได้ ระยะเวลาที่ได้รับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม การรับรู้สมรรถนะของตนเอง และความคาดหวังผลลัพธ์ต่อพฤติกรรมการจํากัดน้ําในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม รูปแบบการวิจัย:การศึกษาความสัมพันธ์เชิงทํานาย วิธีดําเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมที่มารับการฟอกเลือดที่หน่วยไตเทียมมูลนิธิโรคไตโรงพยาบาลสงฆ์ โดยมีเกณฑ์การคัดเลือกดังนี้ เป็นผู้ป่วยได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมจํานวน 2 ครั้งต่อสัปดาห์ มาแล้วเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า 6 เดือน โดยคํานวณกลุ่มตัวอย่างได้จํานวน 98 คน เก็บข้อมูลโดยใช้เครื่องมือวิจัย 4 ชุดคือ 1) แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบประเมินการรับรู้สมรรถนะของตนเองต่อพฤติกรรมการจํากัดน้ํา 3) แบบประเมินความคาดหวังผลลัพธ์ต่อพฤติกรรมการจํากัดน้ํา และ4) แบบประเมินพฤติกรรมการจํากัดน้ําของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมวิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความสามารถในการทํานายโดยวิธีวิเคราะห์ความถดถอยเชิงพหุผลการวิจัย: พบว่าระดับพฤติกรรมการจํากัดน้ําโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง อายุ รายได้ ระดับการศึกษา ระยะเวลาที่ได้รับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม การรับรู้สมรรถนะของตนเองและความคาดหวังผลลัพธ์ สามารถร่วมกันทํานายพฤติกรรมการจํากัดน้ําของผู้ป่วยได้ร้อยละ 43.2 (R2 = .432, p < .05) โดยพบว่าการรับรู้สมรรถนะของตนเองต่อพฤติกรรมการจํากัดน้ําและรายได้สามารถทํานายพฤติกรรมการจํากัดน้ําของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมได้อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติที่ระดับ .05 สรุปและข้อเสนอแนะ: พยาบาลผู้ดูแลผู้ป่วยที่ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมควรมีการพัฒนากิจกรรมหรือโปรแกรมเพื่อส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีการรับรู้สมรรถนะของตนเองต่อพฤติกรรมการจํากัดน้ํามากขึ้น และควรคํานึงถึงรายได้ที่แตกต่างกันของผู้ป่วยด้วยในการจัดรูปแบบโปรแกรม ทั้งนี้เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถปฏิบัติตามได้ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมการจํากัดน้ําที่ดีขึ้น

Purpose: To examine the predictive power of age, education level, income, duration of hemodialysis treatment, perceived self-efficacy, and outcome expectancy on fluid control behavior of patients with chronic kidney disease receiving hemodialysis.Design: Correlative predictive study.Methods: The participants were 98 patients receiving hemodialysis at the Hemodialysis Unit of theKidney Foundation of Thailand, Priest Hospital. The eligible patients had to be on hemodialysis twice a week for at least 6 months. Data were collected using interviewing questionnaires: 1) the personal dataquestionnaire 2) the perceived self-efficacy in fluid control scale 3) the outcome expectancy scale and 4) the fluid control behavior scale. Descriptive statistics and multiple regressions were used to analyze thedata.Main findings: The result indicated that the sample had overall fluid control behaviors at a medium level. The study variables including age, income, education level, duration of hemodialysistreatment, perceived self-efficacy, and outcome expectancy could explain 43.2% (R2 = .432, p < .05) of the variance in fluid control behavior. Perceived self-efficacy and income could significantly predict fluidcontrol behavior at the statistically significant level .05.Conclusion and recommendations: Nurses who take care of patients receiving hemodialysisshould develop a program to promote a perceived self-efficacy in fluid control behavior. In addition,patients’ income should be taken into consideration when tailoring the program to ensure the patients’compliance resulting in effective fluid control behavior.