ประสิทธิผลของโปรแกรมการประยุกต์ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเอง ร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการเลิกสูบบุหรี่ของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง

Abstract

การสูบบุหรี่เป็นพฤติกรรมเสี่ยงที่นำไปสู่การเกิดโรคเรื้อรัง และเพิ่มความรุนแรงของโรคหัวใจหลอดเลือด โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการประยุกต์ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเองร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการเลิกสูบบุหรี่ของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โดยใช้วิธีการสุ่มอย่างง่ายได้กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 62 คน แบ่งเป็น กลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบกลุ่มละ 31 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสุขศึกษาซึ่งออกแบบโดยประยุกต์ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเองและแรงสนับสนุนทางสังคม จำนวน 6 ครั้ง รวมระยะเวลา 12 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูลก่อนและหลังโดยใช้แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Chi-square test, Paired t-test, Independent t-test และ Z-test ผลการศึกษาพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลงความรู้เกี่ยวกับพิษภัยของการสูบบุหรี่ที่มีต่อโรคเรื้อรังเพิ่มขึ้นกว่าก่อนการทดลอง และมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.01) มีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ความสามารถของตนเองในการเลิกสูบบุหรี่เพิ่มขึ้นและมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ (p=0.003) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ความคาดหวังในผลดีของการเลิกสูบบุหรี่ในช่วงก่อนการทดลองและหลังการทดลองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) และหลังการทดลอง กลุ่มทดลองสามารถเลิกสูบบุหรี่ได้ ร้อยละ 32.3 สรุปได้ว่า โปรแกรมสุขศึกษาสามารถช่วยเลิกบุหรี่ในผู้ป่วยโรคเรื้อรังนี้มีประสิทธิผลที่สมควรนำกิจกรรมของโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้ในการจัดกระบวนการช่วยเลิกสูบบุหรี่ในสถานบริการสาธารณสุขได้

Tobacco use is a common risk factor to the primary non-communicable diseases (NCDs) such as cardiovascular disease, diabetes, and hypertension. This quasi-experimental two groups pretest - posttest design aimed to study the effects of applying self-efficacy theory and social support on smoking cessation program for persons with chronic diseases. Sixty - two patients were recruited by simple random sampling, and they were assigned to experimental and comparison groups of 31 patients each. The six sessions of health education program for 12 weeks which were designed based on the Self-efficacy and Social Support Theory, and provided for the experimental group. The data were collected using an interview questionnaire about knowledge of harmful tobacco consumption for NCDs patient, perceived self-efficacy and outcome expectation of smoking quit and quit smoking behavior. Chi-square test, Paired t-test, Independent t-test and Z-test was used for data analysis. The results showed that the experimental group had significantly better changes in knowledge of harmful tobacco consumption for NCDs patients than pre-experiment period (p<.01) and the comparison group (p<.01). The experimental group had significantly better changes in perceived self-efficacy of smoking quit than a pre-experimental period and the comparison group (p=0.003). The experimental group had a significantly better change in outcome expectation of smoking quit than pre-experiment period (p<.001). Moreover, after the intervention, 32.3% of the experimental group can quit smoking. The research results demonstrated that smoking quit program in NCDs patients is useful, and can apply for tobacco cessation system in health service.