ปัจจัยที่ส่งผลต่อการดำเนินงานตามนโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว : กรณีศึกษา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ในเขตสุขภาพที่ 4

Abstract

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับและปัจจัยที่มีผลต่อการดำเนินงานตามนโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ในเขตสุขภาพที่ 4 จำนวน 304 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบไคสแควร์ (Chi-square test) และสถิติการถดถอยโลจิสติก (Binary logistic regression) ผลการศึกษาพบว่า โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในเขตสุขภาพที่ 4 ร้อยละ 82.6 มีการดำเนินงานตามนโยบายอยู่ในระดับที่ควรพัฒนา และ ร้อยละ 17.4 ดำเนินงานได้ในระดับดี ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการดำเนินงาน ได้แก่ ความพร้อมของระบบสุขภาพ โดยโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีระดับความพร้อมของระบบสุขภาพอยู่ในระดับดี มีโอกาสดำเนินงานตามนโยบายสำเร็จมากกว่าหน่วยบริการที่มีความพร้อมในระดับที่ควรพัฒนา 2.67 เท่า (95% C.I. = 1.20–5.97, p = 0.02) ปัจจัยทำนายที่สำคัญ ได้แก่ ความพร้อมด้านระบบข้อมูลข่าวสาร และความพร้อมด้านเทคโนโลยีทางการแพทย์ ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักในการเสริมสร้างศักยภาพของบริการสุขภาพปฐมภูมิ ผลที่ได้รับจากการวิจัยนี้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่สะท้อนทิศทางการพัฒนา โดยสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการกำหนดนโยบายและวางแผนแนวทางพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิให้มีความพร้อมมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะด้านระบบข้อมูลข่าวสารและเทคโนโลยี ทางการแพทย์ เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานตามนโยบาย “30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว” ให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืนต่อไป

This is a cross-sectional analytical study, examining the level of, and factors influencing, the policy implementation of the “One ID Card Smart Hospital” initiative. The case study focused on District Health Promotion Hospitals (DHPHs) within Health Region 4. A total of 304 samples were selected through stratified sampling. A structured questionnaire was used as the primary research instrument. Data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, as well as inferential statistics, including the Chi-square test and binary logistic regression. The study revealed that 82.6% of Subdistrict Health Promoting Hospitals (SHPHs) in Health Region 4 operated under the policy at a level requiring further development, while only 17.4% performed at a good level. A key factor influencing policy implementation was the readiness of the health system. SHPHs with a high level of health system readiness were 2.67 times more likely to successfully implement the policy compared to those with lower readiness (95% C.I. = 1.20–5.97, p = 0.02). The most significant predictive factors included information system readiness and medical technology readiness, both of which are critical components in enhancing the capacity of primary health care services. The findings provide empirical evidence to guide the development of primary healthcare services. They can inform policy formulation and strategic planning, particularly in strengthening information systems and medical technology infrastructure. This is essential for supporting the effective and sustainable implementation of the “One ID Card Smart Hospital” policy.