ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเป็นพาหะของเชื้อ Streptococcus pneumoniae และการดื้อยาต้านจุลชีพในเด็กสุขภาพดีของศูนย์เด็กเล็กในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพแห่งหนึ่ง

Abstract

การศึกษาแบบภาคตัดขวางในเด็กก่อนวัยเรียนอายุระหว่าง 1 - 5 ปี ที่มาใช้บริการในศูนย์เด็กเล็กของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพแห่งหนึ่ง เพื่อประเมินภาวะการเป็นพาหะและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเป็นพาหะของ Streptococcus pneumoniac ในลำคอ รวมทั้งหาการดื้อต่อยาต้านจุลชีพของเชื้อ S. pneumoniae โดยวิธี Disk diffusion โดยมีเด็กเข้าร่วมโครงการวิจัยทั้งหมด 189 คน เป็นชาย 95 คน หญิง 94 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ความถี่ ร้อยละ Chi-square test และ Multiple logistic regression ผลการศึกษาพบว่าร้อยละ 28.6 ของเด็กทั้งหมดเป็นพาหะของ S. pneumoniae ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเป็นพาหะของ S.pneumoniea ได้แก่ การมีผู้เลี้ยงดูหลักเป็นพ่อและ/หรือแม่ (p = 0.030) อายุของแม่ที่มากกว่า 30 ปี (p = 0.046) และภาวะคอแดง (p < 0.005) การศึกษาความไวของเชื้อต่อยาต้านจุลชีพพบว่าร้อยละ 68.4 ของ S. pneumoniae ดื้อต่อยากลุ่มเพนนิซิลลินและร้อยละ 42.1 ที่ดื้อต่อยา erythromycin ซึ่งเป็นยาชนิดกินสองกลุ่มที่ใช้บ่อยที่สุดในเวชปฏิบัติ ในขณะที่กลุ่มยาฉีด เช่น cefotaxime พบมีอัตราการดื้อยา vanocmycin การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า เด็กที่ได้รับการดูแลจากผู้อื่นด้วยนอกเหนือจากพ่อแม่ซึ่งต้องทำงานเป็นหลักจะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเป็นพาหะของเชื้อนี้ นอกจากนี้ยังพบว่าอัตราการดื้อยาต้านจุลชีพที่ใช้กันบ่อยๆ ในเวชปฏิบัติมีค่อนข้างสูง จึงควรมีการรณรงค์อย่างจริงจัง ในเรื่องของการใช้ยาต้านจุลชีพอย่างเหมาะสม This was a cross sectional study in 1-5 years old preschool children attending a day-care center of a Health Promotional Hospital to evaluate the carriage rate of Streptococcus pneumoniae in oropharynx and related factors. Antimicrobial susceptibility test was determined by disk diffusion method. Among 189 participated children, 95 were boys and 94 were girls. Data analysis was done by using percentage, Chi-square test and Multiple logistic regression. Oropharyngeal carriage rate of S. pneumoniae among 189 children was 28.6%. Factors related to S. pneumoniae carriage were being main caregiver of the parents (p = 0.030), maternal age of more than 30 years (p = 0.046), and injected pharynx on physical examination (p < 0.005). Among the two most commonly used antibiotics in clinical practice, 68.4% of S. pneumoniae were resistant to penicillins and 42.1% to erythromycin. Twenty five percent of S. pneumoniae were found to resist to the injectable form of antibiotics, cefotaxime, but not for vancomycin. The study showed that childcare by the main caregiver and the signs of upper respiratory tract infection were the important factors related to the carriage rate. This study also demonstrated the high prevalence rate of antimicrobial resistance to the commonly used antibiotics. The optimal use of antibiotics should be promoted to prevent the increasing of antibiotic resistance among this organism.