การศึกษาคุณภาพ ปริมาณและพฤติกรรมการใช้น้ำดื่มของชุมชนชาวไทยชนบท : การวิจัยเชิงคุณภาพ

Abstract

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการเลือกน้ำดื่มของชาวชนบทในประเทศไทย โดยการวิจัยเชิงคุณภาพใช้วิธีการจัดกลุ่มสนทนากลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ สตรีที่สมรสแล้วอายุระหว่าง 20 ถึง 60 ปี และชายอายุ 49 ถึง 60 ปี จำนวน 136 คน จากจังหวัดลำปาง นครราชสีมา ราชบุรี และสุราษฎร์ธานี ประเด็นการสนทนากลุ่ม ครอบคลุมเนื้อหาเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกน้ำดื่ม ปริมาณน้ำที่ดื่มในครัวเรือน ความเชื่อค่านิยมในการเลือกประเภทของน้ำดื่ม ตลอดจนวิธีการทำให้น้ำสะอาดก่อนดื่ม จากการศึกษาครั้งนี้พบว่า ชาวชนบทในจังหวัดลำปางและสุราษฎร์ธานีนิยมดื่มน้ำจากบ่อขุดมากกว่าน้ำจากแหล่งอื่นๆ โดยให้เหตุผลว่าน้ำจากบ่อขุดที่อยู่ภายในบริเวณบ้านมีรสชาดดี สะอาด ใส ใช้ดื่มได้ดี ส่วนชาวชนบทในจังหวัดราชบุรี และนครราชสีมา นิยมดื่มน้ำฝนเพราะชอบรสชาดของน้ำฝน ถึงแม้ชาวบ้านจังหวัดนครราชสีมาจะนิยมดื่มน้ำฝน แต่ชาวบ้านยังขาดแคลนภาชนะสำหรับเก็บน้ำฝนไว้ดื่ม ทำให้มีน้ำฝนดื่มเฉพาะช่วงฝนตกเท่านั้น ชาวชนบททั้ง 4 จังหวัด ไม่นิยมกรองน้ำหรือต้มน้ำเพื่อดื่มโดยมีความเห็นว่าน้ำที่ใช้ดื่มไม่ว่าจะจากบ่อขุดหรือน้ำฝนล้วนสะอาดดีแล้ว การกรองหรือต้มน้ำทำให้เสียเวลา เสียรสชาดและยังสิ้นเปลืองเชื้อเพลิงโดยไม่จำเป็นอีกด้วย