ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะอ้วนลงพุงของผู้ป่วยที่มารับบริการที่แผนกผู้ป่วยนอก

Abstract

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะอ้วนลงพุงของผู้ป่วยที่มารับบริการที่แผนกผู้ป่วยนอก รูปแบบการวิจัย: การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างจำนวน 830 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบสะดวกจากผู้ป่วยที่มารับบริการที่แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการบันทึกผลการตรวจเลือดย้อนหลัง 6 เดือน ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วัดรอบเอว ความดันโลหิต และให้กลุ่มตัวอย่างตอบแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ประวัติด้านสุขภาพที่เกี่ยวข้อง และปัจจัยเสี่ยงการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด ผลการวิจัย: อัตราการเกิดภาวะอ้วนลงพุงในผู้ป่วยที่มารับบริการที่แผนกผู้ป่วยนอก พบร้อยละ 24.09 โดยพบภาวะอ้วนลงพุงในเพศหญิงร้อยละ 19.20 และในเพศชายร้อยละ 34.06 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะอ้วนลงพุง เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่ไม่มีภาวะอ้วนลงพุงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ได้แก่ เพศ อายุ อาชีพ โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคไขมันในเลือดสูง การสูบบุหรี่ การดื่มสุรา มีประวัติการลดน้ำหนัก มีประวัติการใช้ยาลดน้ำหนัก มีญาติสายตรงเป็นโรคเรื้อรัง (เช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคเบาหวานร่วมกับโรคความดันโลหิตสูง) ความเครียด การใช้ยารักษาโรคความดันโลหิตสูง การใช้ยาลดไขมันในเลือด การใช้ยารักษาโรคเบาหวาน การใช้ยาละลายลิ่มเลือด สรุปและข้อเสนอแนะ: บุคลากรสุขภาพควรตรวจคัดกรองภาวะอ้วนลงพุงและประเมินปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะอ้วนลงพุง เพื่อจะได้วางแผนคัดกรองผู้ป่วยและให้การช่วยเหลือผู้ป่วยต่อไป รวมทั้งพัฒนาโปรแกรมในการควบคุมภาวะอ้วนลงพุง เพื่อป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ

Purpose: The purpose of this study aimed to examine factors related to metabolic syndrome among patients at out-patient department. Design: Descriptive cross-sectional design. Methods: A convenience sample composed of 830 patients at out-patient department in one university hospital in Bangkok. Data were collected by recording blood tests, weight, height, waistline, blood pressure; and having the sample completed a set of questionnaires about personal characteristics, history of treatment, and risk of cardiovascular disease. Main findings: The rate of metabolic syndrome among patients was 24.09%; 19.20% in females and 34.06% in males. Factors significantly related to metabolic syndrome among patients at out-patient department were gender; age, occupation; chronic health conditions including: diabetes mellitus, hypertension, dyslipidemia; smoking; drinking; history of weight loss; using weight loss drugs; direct relatives have hypertension, diabetes mellitus, diabetes mellitus with hypertension; stress; using antihypertensive drugs; lipid lowering drugs; medication for diabetes; and thrombolytic drugs. Conclusion and recommendations: Health care professionals should screen metabolic syndrome and assess factors related to metabolic syndrome in order to develop a program to control and prevent complications from metabolic syndrome.