ความท้าทายในการตรวจผู้ป่วยนอกปฐมภูมิครั้งแรกของนักศึกษาแพทย์: การวิเคราะห์จากแฟ้มสะสมงานของนักศึกษาแพทย์ชั้นปี 4

Abstract

บทนำ: ในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมาการเรียนการสอนการตรวจผู้ป่วยนอกได้รับความสำคัญเป็นอย่างมาก วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประเด็นความท้าทายในการตรวจผู้ป่วยนอกครั้งแรกในเวชปฏิบัติปฐมภูมิของนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 4 วิธีการศึกษา: หลังจากได้ผ่านประสบการณ์การเรียนแผนกตรวจผู้ป่วยนอกเวชศาสตร์ครอบครัวโดยการตรวจผู้ป่วยจริงด้วยตนเองเป็นครั้งแรก นักศึกษาแพทย์ชั้นปี 4 คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีได้รับมอบหมายให้บันทึกข้อมูลสะท้อนประสบการณ์การตรวจผู้ป่วยลงในสมุดบันทึกในส่วนของหัวข้อคำถาม “สิ่งที่ยากที่สุดสำหรับการตรวจผู้ป่วยในวันนี้” ผู้วิจัยนำข้อมูลที่ได้จากการบันทึกมาวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาจากข้อมูลที่ได้รับ ผลการศึกษา: นักศึกษาแพทย์ทุกคนพบปัญหาในการตรวจผู้ป่วยนอกครั้งแรก โดยสามารถจัดกลุ่มความยากหรือความท้าทายของปัญหาได้ 4 ทักษะสำคัญ คือ 1. ทักษะการซักประวัติ เช่น การซักประวัติส่วนตัว การซักประวัติพร้อมบันทึกเวชระเบียน การจับประเด็น การคุยกับผู้ป่วยโดยที่มีบุคคลที่สาม 2. ทักษะการตรวจร่างกาย เช่น การแยกแยะระหว่างความปกติกับผิดปกติไม่ได้ การตรวจเฉพาะที่ 3. ทักษะการให้คำแนะนำและให้คำปรึกษา เช่น ทักษะการวางตัวและมารยาทวิชาชีพในขณะให้คำแนะนำ 4. การจัดการกับความรู้สึกของตนเอง เช่น การทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเชื่อถือไว้วางใจ ความรู้สึกเกรงใจ ตื่นเต้น กังวลกลัวพลาด ซึ่งผลการศึกษาในประเด็นหลักและประเด็นย่อยได้แสดงไว้ด้วยคำบรรยายในบันทึกของนักศึกษาแพทย์โดยตรง สรุป: นักศึกษาแพทย์ส่วนใหญ่สามารถระบุความท้าทายที่เกิดขึ้นในการตรวจผู้ป่วยนอกและต้องการการสนับสนุนจากอาจารย์แพทย์ ซึ่งความยากในการตรวจผู้ป่วยนั้นมีผลต่อความมั่นใจและผลสัมฤทธิ์ในการเรียนของนักศึกษาแพทย์ ผลการศึกษานี้จะเป็นข้อมูลสำหรับอาจารย์แพทย์ให้ทราบถึงการสนับสนุนและช่วยนักศึกษาแพทย์ให้สามารถจัดการกับความท้าทายที่เกิดขึ้นจากการเรียนได้

Background: The importance of learning experiences in outpatient setting for medical students has been emphasized in the past few decades. Objective: To identify the 4th year medical students’ challenges during their first encounters with the real patients in primary care outpatient clinic. Methods: After the learning in OPD of primary care medicine clerkship, all 4th year medical students of Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, were invited to write a log book pertaining the reflections on “What is the most challenging issue during your first experiences with patients in OPD?”. A content analysis of total 180 log books was done. Results: All students encountered problems in their first-time primary care clinic. The content analysis found four major challenges; 1. Taking patients’ history (taking personal history, taking notes in medical record during the history taking, capturing patient’s concerns, dealing with the third person during the history taking) 2. Doing physical examination (differentiating between the normal and abnormal signs, doing physical examination in the unfamiliar parts) 3. Giving advice and counseling (behaving professionally during the counseling time) 4. Managing their own uncomfortable feelings (creating trust, consideration, excitation, anxiety). The main themes and sub-themes are explained by using participants' direct quotations. Conclusion: Most students struggled and required support. The common core challenges that affected to the student’s confidence and their achievement of educational goals were identified. This provided new insights for medical teachers into what they should support for students and how to help students deal with this challenges.