ปัจจัยทำนายระบบประสาทส่วนปลายอักเสบจากยาเคมีบำบัดในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนและแพลทตินัม

Abstract

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอำนาจการทำนายของปัจจัย อายุ การเปลี่ยนแปลงของระดับดัชนีมวลกาย จำนวนครั้งของการได้รับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนหรือแพลทตินัม ปริมาณยาเคมีบำบัดสะสม อารมณ์ทางลบ และกิจกรรมทางกายต่ออาการระบบประสาทส่วนปลายอักเสบจากยาเคมีบำบัด (CIPN) ในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนและแพลทตินัม

รูปแบบการวิจัย: การวิจัยแบบตัดขวาง หาความสัมพันธ์เชิงทำนาย

วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยมะเร็งที่มารับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนและแพลทตินัมเป็นครั้งสุดท้ายแผนกผู้ป่วยนอกและแผนกผู้ป่วยใน โรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่ง ในกรุงเทพมหานคร จำนวน 155 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลและประวัติการเจ็บป่วย แบบสอบถามอารมณ์ทางลบ แบบสอบถามกิจกรรมทางกาย และแบบสอบถามอาการ CIPN วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยเชิงเส้นพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการวิจัย: ตัวแปรที่สามารถอธิบายความแปรปรวนของอาการ CIPN ในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนและแพลทตินัมได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ อารมณ์ทางลบ (β = .38, p < .001) และจำนวนครั้งของการได้รับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนหรือแพลทตินัม (β = .21, p = .004) โดยสามารถร่วมกันทำนายการมีอาการ CIPN ในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนและแพลทตินัม ได้ร้อยละ 18 (Adjust R2 = .18)

สรุปและข้อเสนอแนะ: พยาบาลและบุคลากรในทีมสุขภาพ ควรประเมินปัจจัยที่มีอิทธิพลต่ออาการ CIPN ในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดกลุ่มเทกเซนและแพลทตินัมอย่างใกล้ชิด รวมทั้งประเมินจำนวนครั้งของการได้รับยาเคมีบำบัดในกลุ่มเทกเซนหรือแพลทตินัมและอารมณ์ทางลบ และวางแผนการดูแลรวมถึงการพัฒนาโปรแกรมในการป้องกันและลดอารมณ์ทางลบ เพื่อสามารถจัดการกับอาการ CIPN ได้ทันท่วงที และส่งเสริมให้ผู้ป่วยมะเร็งมีคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไป

Purpose: To study the predictive power of age, BMI change, number of taxane or platinum-based chemotherapy received, cumulative dose, negative emotional states, and physical activity on chemotherapy-induced peripheral neuropathy (CIPN) in cancer patients treated with taxane and platinum-based chemotherapy.

Design: A cross-sectional study with predictive correlational design.

Methods: The sample consisted of 155 patients who were diagnosed with non-hematological cancer and treated with taxane or platinum-based chemotherapy drugs in the last cycle of chemotherapy at the inpatient and outpatient chemotherapy units of a tertiary hospital in Bangkok, Thailand. Data were collected using the demographic data and medical record form questionnaires, the Depression Anxiety Stress Scale-21, the Global Physical Activity Questionnaire, and the European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire-Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy. Descriptive statistics and stepwise multiple regression were used for the data analysis. Main findings: Significant predictors of CIPN among cancer patients treated with taxane and platinum-based chemotherapy included negative emotional states (β = .38, p < .001) and the number of taxane or platinum-based chemotherapy received (β = .21, p = .004). Two variables could account for 18% of the variances explained in CIPN among cancer patients treated with taxane and platinum-based chemotherapy (Adjust R2 = .18).

Conclusion and recommendations: Nurses and healthcare providers should closely assess factors influencing CIPN symptoms in cancer patients receiving taxane and platinum chemotherapy, including the number of taxane or platinum-based chemotherapy received and negative emotional states. Additionally, they should develop effective interventions to prevent and reduce negative emotional states to promptly manage CIPN symptoms and enhance patients’ quality of life.