Publication: Effects of Self-management on Blood Pressure in Thai Older Adults with Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis
Issued Date
2025
Resource Type
Resource Version
Accepted Manuscript
Language
eng
File Type
application/pdf
ISSN
2822-1370 (Print)
2822-1389 (Online)
2822-1389 (Online)
Journal Title
Nursing Research and Innovation Journal
Volume
31
Issue
2
Start Page
188
End Page
203
Access Rights
open access
Rights
ผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า
Rights Holder(s)
Faculty of Nursing Huachiew Chalermprakiet University
Ramathibodi School of Nursing Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital Mahidol University
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉีียวเฉลิมพระเกียรติ
โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตรโรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
Ramathibodi School of Nursing Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital Mahidol University
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉีียวเฉลิมพระเกียรติ
โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตรโรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
Bibliographic Citation
Nursing Research and Innovation Journal. Vol. 31, No. 2 (May-August 2025), 188-203
Suggested Citation
Phatcharaphon Whaikid, Noppawan Piaseu, พัชราภรณ์ ไหวคิด, นพวรรณ เปียซื่อ Effects of Self-management on Blood Pressure in Thai Older Adults with Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nursing Research and Innovation Journal. Vol. 31, No. 2 (May-August 2025), 188-203. 203. Retrieved from: https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/117230
Research Projects
Organizational Units
Authors
Journal Issue
Thesis
Title
Effects of Self-management on Blood Pressure in Thai Older Adults with Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis
Alternative Title(s)
ผลของการจัดการตนเองต่อระดับความดันโลหิตในผู้สูงอายุไทยที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมาน
Abstract
Hypertension is one of the most prevalent chronic conditions among older adults and a major contributor to cardiovascular morbidity and mortality. In Thailand, the aging population is rapidly increasing, and the burden of uncontrolled hypertension among older adults presents a significant public health challenge. Effective and sustainable strategies for hypertension management are therefore essential. Self-management interventions, grounded in behavioral and theoretical frameworks, have been widely promoted as a patient-centered approach to chronic disease control.This systematic review and meta-analysis aimed to assess the effectiveness of self-management theory based interventions in reducing blood pressure among older adults with hypertension in Thailand.
A comprehensive search of both international and Thai databases—including PubMed,Embase, Scopus, and the Thai Journal Citation Index (TCI) was conducted to identify relevant studies published between January 2018 and December 2023. The review specifically included studies employing randomized controlled trial (RCT) or quasi-experimental designs involving self-management interventions targeting older adults aged 60 years and above diagnosed with hypertension. The selection process followed PRISMA guidelines. After rigorous screening and quality appraisal using the JBI Critical Appraisal Checklist for Quasi-Experimental Studies, only quasi-experimental studies were included as randomized controlled trials were absent from our search results. The results showed that five studies met the inclusion criteria. All included studies were conducted in Thailand, targeted older adults and implemented interventions grounded in self-management theoretical frameworks. These interventions commonly incorporated components such as health education, self-monitoring, behavior modification, goal setting, and reinforcement strategies, with the overarching aim of improving hypertension control and enhancing patient engagement. The five included studies encompassed a total of 379 older adults, with 188 participants assigned to various self-management intervention groups and 189 to control groups receiving usual care. Meta-analyses were conducted separately for systolic blood pressure and diastolic blood pressure outcomes using a random-effects model.
The results demonstrated statistically significant reductions in both systolic blood pressure and diastolic blood pressure in the intervention groups compared to the control groups.For diastolic blood pressure, the pooled mean difference was -9.34 mmHg (95% confidence interval [CI]: -10.95 to -7.72), indicating a substantial improvement in blood pressure control associated with the interventions. The effect was statistically significant (z = -11.32, p < 0.001).Similarly, for systolic blood pressure, the meta-analysis showed a mean difference of -16.79 mmHg (95% CI: -25.21 to -8.38), also favoring the intervention groups. The effect was statistically significant (z = -3.91, p < 0.001).Overall, the findings from this review highlight the effectiveness of self-management theory based interventions in significantly lowering both systolic and diastolic blood pressure among older adults in Thailand. These interventions not only contribute to improved clinical outcomes but also promote patient autonomy and long-term adherence to treatment regimens—key components in managing a chronic condition such as hypertension. Given the growing emphasis on person-centered care in aging populations, these results support the integration of self-management programs into routine hypertension care, particularly in community and primary care settings. Despite these positive outcomes, some limitations should be acknowledged. Notably,the number of eligible studies was relatively small, which may limit the generalizability of the findings.
ความดันโลหิตสูง เป็นหนึ่งในโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ และเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่ความเจ็บป่วยและการเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด ในประเทศไทย สัดส่วนประชากรผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และภาวะความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ในกลุ่มนี้ถือเป็นปัญหาสำคัญด้านสาธารณสุข การพัฒนากลยุทธ์ในการจัดการความดันโลหิตสูงอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนจึงเป็นสิ่งจำเป็น กลยุทธ์แบบการจัดการตนเองซึ่งมีพื้นฐานมาจากทฤษฎีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ถือเป็นแนวทางสำคัญที่ได้รับการส่งเสริมอย่างแพร่หลายในระบบการดูแลสุขภาพ โดยเน้นการมีส่วนร่วมของผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางในการควบคุมโรคความดันโลหิตสูงอย่างมีประสิทธิภาพ การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของการจัดการตนเองในการลดความดันโลหิตในผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงในประเทศไทย การสืบค้นข้อมูลใช้ฐานข้อมูลทั้งในระดับนานาชาติและในประเทศทั้งหมด 4 ฐาน ได้แก่ PubMed,Embase, Scopus และ Thai-Journal Citation Index (TCI)โดยดำเนินค้นหาบทความวิจัยที่เผยแพร่ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2561 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566 การทบทวนมุ่งเน้นเฉพาะงานวิจัยที่ใช้รูปแบบการทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (randomized controlled trial: RCT) หรือแบบกึ่งทดลอง (quasi-experimental) โดยใช้รูปแบบการจัดการตนเองในผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป และได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูง โดยกระบวน การคัดเลือกเป็นไปตามแนวทาง PRISMA หลังจากผ่านการคัดกรองและประเมินคุณภาพอย่างเคร่งครัดโดยใช้เครื่องมือ JBI Critical Appraisal Checklist for Quasi-Experimental Studies พบว่าไม่มีงานวิจัยแบบ RCT ที่เข้าเกณฑ์ จึงคงไว้เฉพาะงานวิจัยแบบกึ่งทดลองเท่านั้น ผลการสืบค้นพบงานวิจัยที่เข้าเกณฑ์ทั้งหมด 5 ฉบับ ซึ่งทั้งหมดเป็นการศึกษาในประเทศไทย มุ่งเน้นกลุ่มประชากรผู้สูงอายุ และใช้โปรแกรมการทดลองที่มีพื้นฐานจากกรอบแนวคิดด้านการจัดการตนเอง โดยทั่วไปโปรแกรมการจัดการตนเองประกอบด้วยองค์ประกอบ เช่น การให้ความรู้ด้านสุขภาพ การติดตามสุขภาพตนเอง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การตั้งเป้าหมาย และกลยุทธ์การเสริมแรง โดยมีเป้าหมายเพื่อควบคุมความดันโลหิตให้ดีขึ้นและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ป่วย งานวิจัยทั้ง 5 ฉบับรวมกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 379 ราย โดยแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 188 ราย ที่ได้รับโปรแกรมการทดลองการจัดการตนเองที่มีรูปแบบหลากหลาย และกลุ่มควบคุม 189 ราย ซึ่งได้รับการดูแลตามแนวทางปกติ มีการวิเคราะห์อภิมาน ผลลัพธ์แยกตามค่าความดันโลหิตซิสโตลิกและไดแอสโตลิก โดยใช้แบบจำลองสุ่ม (random-effects model) พบว่าในกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมการจัดการตนเอง มีระดับความดันโลหิตทั้งสองประเภทลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม ผลการทดลองพบว่าความดันโลหิตไดแอสโตลิก ค่าเฉลี่ยความแตกต่างแบบรวม (pooled mean difference) อยู่ที่ −9.34 มม.ปรอท (95% CI: −10.95 ถึง −7.72) โดยผลมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = −11.32, p < 0.001) ชี้ให้เห็นว่าการจัดการตนเองสามารถช่วยในการควบคุมความดันโลหิตได้ดี ส่วนความดันโลหิตซิสโตลิก มีค่าเฉลี่ยความแตกต่างแบบรวมอยู่ที่ −16.79 มม.ปรอท (95% CI: −25.21 ถึง −8.38) และมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = −3.91, p < 0.001) เช่นกัน ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า รูปแบบการจัดการตนเอง ที่มีพื้นฐานมาจากทฤษฎีการจัดการตนเองมีประสิทธิผลอย่างมีนัยสำคัญในการลดความดันโลหิตทั้งซิสโตลิกและไดแอสโตลิกในผู้สูงอายุไทย รูปแบบดังกล่าวนี้ไม่เพียงส่งผลดีต่อผลลัพธ์ทางคลินิก แต่ยังส่งเสริมการตัดสินใจของผู้ป่วยด้วยตนเอง และการปฏิบัติตามแผนการรักษาในระยะยาว ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญในการดูแลโรคความดันโลหิตสูงแบบองค์รวมและเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง ข้อค้นพบนี้จึงสนับสนุนให้มีการบูรณาการโปรแกรมการจัดการตนเองเข้าสู่แนวทางการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูงในระดับชุมชนและบริการปฐมภูมิอย่างเป็นระบบ อย่างไรก็ตาม แม้จะมีผลลัพธ์ที่น่าสนับสนุนแต่ก็ยังมีข้อจำกัดบางประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจำนวนงานวิจัยที่เข้าเกณฑ์ซึ่งค่อนข้างน้อย อาจจำกัดความสามารถในการนำไปใช้ของผลการศึกษา
ความดันโลหิตสูง เป็นหนึ่งในโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ และเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่ความเจ็บป่วยและการเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด ในประเทศไทย สัดส่วนประชากรผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และภาวะความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ในกลุ่มนี้ถือเป็นปัญหาสำคัญด้านสาธารณสุข การพัฒนากลยุทธ์ในการจัดการความดันโลหิตสูงอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนจึงเป็นสิ่งจำเป็น กลยุทธ์แบบการจัดการตนเองซึ่งมีพื้นฐานมาจากทฤษฎีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ถือเป็นแนวทางสำคัญที่ได้รับการส่งเสริมอย่างแพร่หลายในระบบการดูแลสุขภาพ โดยเน้นการมีส่วนร่วมของผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางในการควบคุมโรคความดันโลหิตสูงอย่างมีประสิทธิภาพ การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของการจัดการตนเองในการลดความดันโลหิตในผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงในประเทศไทย การสืบค้นข้อมูลใช้ฐานข้อมูลทั้งในระดับนานาชาติและในประเทศทั้งหมด 4 ฐาน ได้แก่ PubMed,Embase, Scopus และ Thai-Journal Citation Index (TCI)โดยดำเนินค้นหาบทความวิจัยที่เผยแพร่ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2561 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566 การทบทวนมุ่งเน้นเฉพาะงานวิจัยที่ใช้รูปแบบการทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (randomized controlled trial: RCT) หรือแบบกึ่งทดลอง (quasi-experimental) โดยใช้รูปแบบการจัดการตนเองในผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป และได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูง โดยกระบวน การคัดเลือกเป็นไปตามแนวทาง PRISMA หลังจากผ่านการคัดกรองและประเมินคุณภาพอย่างเคร่งครัดโดยใช้เครื่องมือ JBI Critical Appraisal Checklist for Quasi-Experimental Studies พบว่าไม่มีงานวิจัยแบบ RCT ที่เข้าเกณฑ์ จึงคงไว้เฉพาะงานวิจัยแบบกึ่งทดลองเท่านั้น ผลการสืบค้นพบงานวิจัยที่เข้าเกณฑ์ทั้งหมด 5 ฉบับ ซึ่งทั้งหมดเป็นการศึกษาในประเทศไทย มุ่งเน้นกลุ่มประชากรผู้สูงอายุ และใช้โปรแกรมการทดลองที่มีพื้นฐานจากกรอบแนวคิดด้านการจัดการตนเอง โดยทั่วไปโปรแกรมการจัดการตนเองประกอบด้วยองค์ประกอบ เช่น การให้ความรู้ด้านสุขภาพ การติดตามสุขภาพตนเอง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การตั้งเป้าหมาย และกลยุทธ์การเสริมแรง โดยมีเป้าหมายเพื่อควบคุมความดันโลหิตให้ดีขึ้นและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ป่วย งานวิจัยทั้ง 5 ฉบับรวมกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 379 ราย โดยแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 188 ราย ที่ได้รับโปรแกรมการทดลองการจัดการตนเองที่มีรูปแบบหลากหลาย และกลุ่มควบคุม 189 ราย ซึ่งได้รับการดูแลตามแนวทางปกติ มีการวิเคราะห์อภิมาน ผลลัพธ์แยกตามค่าความดันโลหิตซิสโตลิกและไดแอสโตลิก โดยใช้แบบจำลองสุ่ม (random-effects model) พบว่าในกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมการจัดการตนเอง มีระดับความดันโลหิตทั้งสองประเภทลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม ผลการทดลองพบว่าความดันโลหิตไดแอสโตลิก ค่าเฉลี่ยความแตกต่างแบบรวม (pooled mean difference) อยู่ที่ −9.34 มม.ปรอท (95% CI: −10.95 ถึง −7.72) โดยผลมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = −11.32, p < 0.001) ชี้ให้เห็นว่าการจัดการตนเองสามารถช่วยในการควบคุมความดันโลหิตได้ดี ส่วนความดันโลหิตซิสโตลิก มีค่าเฉลี่ยความแตกต่างแบบรวมอยู่ที่ −16.79 มม.ปรอท (95% CI: −25.21 ถึง −8.38) และมีนัยสำคัญทางสถิติ (z = −3.91, p < 0.001) เช่นกัน ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า รูปแบบการจัดการตนเอง ที่มีพื้นฐานมาจากทฤษฎีการจัดการตนเองมีประสิทธิผลอย่างมีนัยสำคัญในการลดความดันโลหิตทั้งซิสโตลิกและไดแอสโตลิกในผู้สูงอายุไทย รูปแบบดังกล่าวนี้ไม่เพียงส่งผลดีต่อผลลัพธ์ทางคลินิก แต่ยังส่งเสริมการตัดสินใจของผู้ป่วยด้วยตนเอง และการปฏิบัติตามแผนการรักษาในระยะยาว ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญในการดูแลโรคความดันโลหิตสูงแบบองค์รวมและเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง ข้อค้นพบนี้จึงสนับสนุนให้มีการบูรณาการโปรแกรมการจัดการตนเองเข้าสู่แนวทางการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูงในระดับชุมชนและบริการปฐมภูมิอย่างเป็นระบบ อย่างไรก็ตาม แม้จะมีผลลัพธ์ที่น่าสนับสนุนแต่ก็ยังมีข้อจำกัดบางประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจำนวนงานวิจัยที่เข้าเกณฑ์ซึ่งค่อนข้างน้อย อาจจำกัดความสามารถในการนำไปใช้ของผลการศึกษา