ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการนอนหลับผิดปกติในผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม

Abstract

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยายแบบหาความสัมพันธ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ความชุกและลักษณะการนอนหลับผิดปกติ และความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านการดำเนินชีวิต การเจ็บป่วย การรักษา และความเครียด กับอาการนอนหลับผิดปกติในผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะ สุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่มารับการฟอกเลือด ด้วยเครื่องไตเทียมในหน่วยไตเทียม มูลนิธิโรคไตแห่งประเทศไทย โรงพยาบาลสงฆ์ จำนวน 100 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบประเมินและการสัมภาษณ์ ประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูล ส่วนบุคคล แบบบันทึกข้อมูลทางคลินิก แบบประเมินสุขอนามัยการนอนหลับ ความเครียด และ อาการนอนหลับผิดปกติ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงบรรยาย และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ โดยใช้สถิติไคสแควร์ และสหสัมพันธ์เพียร์สัน ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่าง มีอาการนอนหลับ ผิดปกติร้อยละ 85 อาการที่พบมากเรียงตามลำดับคือ อาการนอนไม่หลับ กลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข ขณะพัก อาการง่วงง่ายระหว่างวัน และเสี่ยงต่อภาวะอุดกั้นทางเดินหายใจขณะหลับ ร้อยละ 56, 50, 39, และ 14 ตามลำดับ สุขอนามัยการนอนหลับมีความสัมพันธ์ในทางลบกับอาการนอนไม่ หลับ และอาการง่วงง่ายระหว่างวัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนความเครียดมีความสัมพันธ์ใน ทางบวกกับอาการนอนไม่หลับ และอาการง่วงง่ายระหว่างวัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และค่า ไบคาร์บอเนตมีความสัมพันธ์ทางลบกับอาการง่วงง่ายระหว่างวัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ไม่พบ ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่ศึกษา กับกลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุขขณะพัก และเสี่ยงต่อภาวะอุดกั้น ทางเดินหายใจขณะหลับ จากผลการศึกษานี้ที่พบว่า สุขอนามัยการนอนหลับและความเครียดมี ความสัมพันธ์กับอาการนอนไม่หลับและอาการง่วงง่ายระหว่างวัน ดังนั้นพยาบาลและทีมสุขภาพ ควรมีวิธีการประเมินและหาวิธีการส่งเสริมสุขอนามัยการนอนหลับและลดความเครียดในผู้ป่วย กลุ่มนี้ต่อไป

This research was a correlative description, aiming to study the prevalence of sleep disorders and lifestyle, disease-related, treatment-related and psychological factors related to sleep disorders in patients with end stage renal disease (ESRD) undergoing hemodialysis. One hundred of ESRD patients, underwent hemodialysis at the Hemodialysis Unit of the Kidney Foundation of Thailand, the Priest’s Hospital, participated in this study. The research tools included the Demographic Characteristics Questionnaire and Laboratory Test, Sleep Hygiene Questionnaire, the Suanprung’s Stress Test, and Sleep Disorder Questionnaire. The data were analyzed using descriptive statistics, chi-square test, and Pearson’s product moment correlation. This study revealed that sleep disorder were found in 85% of the subjects. The prevalence of insomnia, restless leg syndrome, excessive daytime sleepiness and risking to sleep apnea syndrome was 56%, 50%, 39%, and 14%, respectively. The sleep hygiene factor was significantly negatively correlated with insomnia and excessive daytime sleepiness. Stress was significantly positively correlated with insomnia and excessive daytime sleepiness. Serum bicarbonate was significantly negatively correlated with excessive daytime sleepiness. There were no statistically significant correlations between factors related to sleep disorder with restless legs syndrome and sleep apnea syndrome. In conclusion, sleep hygiene and stress are correlated with sleep insomnia and excessive daytime sleepiness. Therefore, nurses and other health care providers should well understand about the assessment and prevention of the poor sleep hygiene and stress in this population.