ผลของโปรแกรมส่งเสริมทันตสุขภาพโดยประยุกต์ทฤษฎีปัญญาสังคมต่อการป้องกันโรคฟันผุในนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

Abstract

จากการสำรวจปัญหาสุขภาพช่องปากของประเทศไทยตั้งแต่ครั้งที่ 4-7 โดยกองทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ถึงแม้สถานการณ์โรคฟันแท้ผุในกลุ่มเด็กอายุ 12 ปี จะดีขึ้นเล็กน้อย แต่พฤติกรรมเสี่ยงต่อการเกิดโรคฟันผุของกลุ่มวัยนี้ สะท้อนมาจากการขาดการดูแลสุขภาพช่องปากที่ดีของเด็กอายุ 10-11 ปี เพราะการเกิดโรคฟันผุมีระยะเวลาในการดำเนินโรคค่อนข้างนาน จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องส่งเสริมการดูแลสุขภาพช่องปากและป้องกันควบคุมโรคฟันผุให้กับเด็กวัยเรียนที่มีอายุ 10-11 ปี การวิจัยกึ่งทดลองมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมทันตสุขภาพโดยประยุกต์ ทฤษฎีปัญญาสังคมต่อการป้องกันโรคฟันผุ ในนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดำเนินการในกลุ่มทดลอง 35 คน ได้เข้าร่วมโปรแกรมทันตสุขภาพโดยประยุกต์ทฤษฎีปัญญาสังคม ในกลุ่มเปรียบเทียบ 34 คน ได้รับการสอนตามปกติ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม และแบบตรวจบันทึกคราบจุลินทรีย์บนตัวฟัน ระยะก่อนและหลังการทดลอง ใช้เวลาดำเนินการทดลอง 8 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ สถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Chi-square test, Paired Sample t-test, Independent t-test, Mann-Whitney U test และ Wilcoxon Signed-Rank Test ผลการศึกษา พบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพช่องปาก และการป้องกันฟันผุ การรับรู้ความสามารถตนเองในการดูแลสุขภาพช่องปาก ความคาดหวังผลของการดูแล สุขภาพช่องปาก การปฏิบัติตนในการดูแลทันตสุขภาพดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และค่าคะแนนเฉลี่ยคราบจุลินทรีย์บนตัวฟันน้อยลงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมส่งเสริมทันตสุขภาพโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีปัญญาสังคม มีประสิทธิผลต่อการเพิ่มขึ้นของพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และลดปริมาณคราบจุลินทรีย์บนตัวฟันลงได้ ดังนั้นโรงเรียนที่มีบริบทคล้ายคลึงกันสามารถนำโปรแกรมส่งเสริมทันตสุขภาพไปประยุกต์ใช้ได้

According to the survey of oral health problems in Thailand from the 4th to the 7th by the Bureau of Dental Health, Ministry of Public Health. The situation of permanent tooth decay in children aged 12 years is slightly better, but the risky behavior of dental caries of this age group the result of lack of good oral health care for children aged 10-11 years because of the occurrence of dental caries has a relatively long duration of disease. It is therefore important to promote oral health care and prevent dental caries for school children aged 10-11 years. This quasi-experimental research was aimed to study the effects of dental health promotion program applying social cognitive theory to prevent dental caries among grade 4 students, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province. The research was carried out on 35 students in the experimental group which participated in dental health promotion program and 34 students in the comparison group were taught normally. Collecting data were done before and after experimentation by using self-administrative questionnaire and dental plaque index record. The experimentation operated for 8 weeks. Data was analyzed by using statistics as percentage, mean, standard deviation, Chisquare test, Paired Sample t-test, Independent t-test, Mann-Whitney U test and Wilcoxon Signed- Rank Test. The results showed that after the experimentation, the experimental group had statistical significantly higher mean score than the comparison group on the following aspects: knowledge about dental health care and dental caries, perceived self-efficacy for dental health practices, outcome expectation of dental health practices and dental health care practices (p<0.001). And the mean score of dental plaque index was significantly lower than the comparison group (p<0.001). These results showed that dental health promotion program applying social cognitive theory has an effectiveness to increasing dental health care behaviors and decreasing dental plaque index of grade 4 students. Therefore, schools with the similar context can apply this dental health promotion program.