ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันวัณโรคของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร

Abstract

วัณโรคยังคงเป็นหนึ่งในภัยคุกคามที่สำคัญที่สุดต่อสุขภาพของประชาชนทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันวัณโรคของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร โดยประยุกต์ PRECEDE Framework เป็นแนวทางในการกำหนดปัจจัยที่ศึกษา กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 313 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามออนไลน์ (google form) ที่ให้กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ตอบด้วยตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาโดยการหาค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบสมมุติฐานการวิจัยด้วยสถิติทดสอบไคสแควร์ (Chi-Square) และสถิติค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน (Pearson's product moment correlation Coefficient) ผลการศึกษา พบกลุ่มตัวอย่าง เป็นเพศชาย ร้อยละ 47.6 และเพศหญิง ร้อยละ 52.4 อายุเฉลี่ย 14.24 ปี ส่วนใหญ่พักอาศัยอยู่กับบิดาและมารดา ร้อยละ 56.5 และเคยได้รับความรู้เกี่ยวกับวัณโรคหรือโรคติดต่อทั่วไป ร้อยละ 61.7 กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับโรควัณโรค ในระดับต่ำ ร้อยละ 76.7 และมีพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคอยู่ในระดับพอใช้ ร้อยละ 50.5 ส่วนปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันวัณโรคอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การได้รับคำแนะนำเกี่ยวกับวัณโรคหรือโรคติดต่อทั่วไป ($p = 0.007$) ความรู้เกี่ยวกับโรควัณโรค การรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเป็นวัณโรค การรับรู้ความรุนแรงของวัณโรค ($p < 0.001$) การมีปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริมในการปฏิบัติพฤติกรรมการป้องกันวัณโรค ($p < 0.001$) การนำผลของวิทยานิพนธ์ไปใช้ โรงเรียนควรมีนโยบายการป้องกันวัณโรคที่ชัดเจน มีการให้คำแนะนำ การสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับวัณโรค สร้างเสริมการรับรู้โอกาสเสี่ยงและความรุนแรงของวัณโรค รวมทั้งนำเรื่องวัณโรคไปบูรณาการกับการเรียนในวิชาสุขศึกษา และควรสนับสนุนอุปกรณ์ป้องกันการติดเชื้อวัณโรคให้นักเรียนมีใช้เมื่อจำเป็น

Tuberculosis (TB) remains one of the most significant threats of public health worldwide, including Thailand. This cross-sectional survey research aimed to assess factors related to tuberculosis preventive behaviors among secondary school students. The PRECEDE Framework was applied to determine the behavioral factors. The study samples comprised of 313 junior high school students in Bangkok Metropolitan. A self-administered questionnaire was used to collect data and was analyzed using frequency, percentage, arithmetic mean, and standard deviation; Chi-Square test and Pearson's product moment correlation Coefficient were used to test research hypotheses. Results of the study revealed that 47.6% of the sample students were male and 52.4% were female with the mean age of 14.24 years. Majority of them lived with their parents (56.5%) and 61.7% gained some knowledge about TB or communicable diseases. They had knowledge about TB at the low level (76.7%) and had the moderate level of TB prevention behaviors (50.5%). Factors that significantly associated with TB prevention behaviors were having knowledge of TB (p < 0.001), perceiving susceptibility (p < 0.001), perceived severity of TB (p < 0.001), having enabling and reinforcing factors to perform TB prevention behaviors (p < 0.001), and receiving information about TB or communicable diseases (p = 0.007). IMPLICATION OF THE THESIS: School should have explicit policy on TB prevention; providing TB information; and enhancing proper knowledge about TB. Enhancing perceived susceptibility to get TB and perceived severity of TB should be focused. TB prevention activities should be integrated into regular health curriculum and supportive of adequate TB prevention equipment for students should be concerned as needed.