Effectiveness of the Diabetic and Oral Care Program for Senior (DOCS) in older people with type 2 diabetes mellitus (T2DM) in Muang district, Nakhon Ratchasima province, Thailand

Abstract

The aim of this study was to assess the effectiveness of the Diabetic and Oral Care Program for Seniors (DOCS) in terms of improving oral health perception, behaviours, oral hygiene and reduced glycaemic status in older patients with type 2 diabetes mellitus (T2DM). A double-blind randomised controlled study was conducted in the two health centres located in Muang district, Nakhon Ratchasima province, between July 2019 and January 2020. Control and intervention groups were created and thirty-five T2DM older patients with chronic periodontitis who attended the centres were randomly recruited into each group. The intervention group received an oral health education program based on the Health Belief Model (HBM), individual oral hygiene instruction, scaling and root planning at one month, and individual oral hygiene instruction at three months. The patients in the control group received the routine program including oral health examination and instruction every six months. Outcomes were assessed using a questionnaire, a simplified oral hygiene index, and glycaemic status (HbA1c). These measures were applied at baseline, three months and six months. Data were analysed using descriptive statistics, a Chi-square test, a t-test, and repeated measure ANOVA at p-value = 0.05. The results at three and six months showed that the intervention group significantly improved their HBM and oral health behaviour scores. Furthermore, their OHI-S scores and HbA1c levels (p < 0.05) decreased, while there was no significant difference in the control group. The findings suggested that the proposed program was effective among diabetic older people who have periodontitis in terms of improving oral health perception, behaviours, oral hygiene, and glycaemic status as indicated in evaluations occurring three and six months after the initiation of the study.

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพช่องปากต่อการเพิ่มการรับรู้ด้านสุขภาพช่องปาก พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก อนามัยช่องปาก และลดระดับน้ำตาลในเลือดในผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โดยเป็นการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมชนิดปกปิดข้อมูลทั้งสองทาง ดำเนินการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสองแห่งในเขตอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2562 ถึงเดือนมกราคม 2563 ซึ่งแต่ละโรงพยาบาลที่ได้รับการสุ่มเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมจะคัดเลือกผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวานและโรคปริทันต์อักเสบเรื้อรังจำนวน 35 ราย โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพช่องปากที่ประกอบด้วย การให้ทันตสุขศึกษาโดยประยุกต์จากแบบจำลองความเชื่อสุขภาพ การสอนดูแลอนามัยช่องปากรายบุคคล และการขูดหินปูนร่วมกับการเกลารากฟันในเดือนที่หนึ่ง หลังจากนั้นได้รับการกระตุ้นการดูแลอนามัยช่องปากรายบุคคลอีกครั้งในเดือนที่สาม ส่วนกลุ่มควบคุม ได้รับการรักษาตามปกติ โดยผู้สูงอายุทั้งสองกลุ่มจะได้รับการวัดผลจำนวนสามครั้ง ได้แก่ ก่อนทดลอง สามเดือน และหกเดือนตามลำดับ เครื่องมือที่ใช้วัดผลได้แก่ แบบสอบถามโดยการสัมภาษณ์ การตรวจอนามัยช่องปากโดยใช้ดัชนีอนามัยช่องปากแบบง่าย (OHI-S) และวัดระดับน้ำตาลสะสมเฉลี่ยในเลือด (HbA1c) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ (Chi-square test), การทดสอบที (t-test) และ การวิเคราะห์ความแปรปรวนสำหรับข้อมูลวัดซ้ำ (Repeated Measure ANOVA) ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ผลการศึกษาพบว่าในเดือนที่สามและเดือนที่หก ผู้สูงอายุเบาหวานกลุ่มทดลองมีคะแนนการรับรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานและสุขภาพช่องปาก คะแนนพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และมีระดับน้ำตาลสะสมเฉลี่ยในเลือด และดัชนีอนามัยช่องปากลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพช่องปากในการเพิ่มการรับรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานและสุขภาพช่องปาก พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก อนามัยช่องปาก และสามารถลดระดับน้ำตาลในเลือดในกลุ่มผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวานร่วมกับโรคปริทันต์อักเสบได้ในการประเมินช่วงสามเดือนและหกเดือน