The application of geoinformatics for studying abundance and distribution of land snails (Cyclophorus spp. and Hemiplecta distincta) in East and Northeast of Thailand

Abstract

The land snail is the only group of invertebrate in Phylum Mollusca that has evolved in terrestrial ecosystems successfully. Current environmental issues, e.g. climate change, natural disasters, pollution, and human-encroachment activities, result in decreasing forest areas and longer dry season, which in turn have a huge impact on land snail species. Land snails are limited to reducing habitat area and types of food, resulting in fewer eggs production at spawn time. This study aimed to apply geoinformatics tools for studying the abundance and distribution and land use affecting of Cyclopholus spp. and Hemiplecta distincta. The results revealed that Eastern region of Thailand occupies an area of 5,678,923.58 rai (2,245,268 acre) and Northeastern region has 21,986,083.43 rai (8,692,607 acre) in total suitable area. All 84 sample sizes were conducted in dry season from 48 high suitable areas, 29 moderately suitable areas, and 7 low suitable areas. The total specimens found was 3,990 with Cyclopholus spp. and 1,700 with Hemiplecta distincta. C.spp. were in high abundance in station area which was a source of calcium, high moisture atmosphere content or relative humidity, high vegetation and food, and low temperature such as limestone mountain in Sa Kaeo Province and waterfall in Loei Province. In contrast, H.distincta were distributed in every sampling sizes and condition. The overall accuracy of geoinformatics model was 76 percent for C.spp. and 75 percent for H.distincta. Furthermore, this research would be useful for the management of conservation resource and support for trade, culture, and food alternatives in case there is shortage of sustainable food in the future.

หอยทากบก (Terrestrial gastropods หรือ Land snail) อยู่ในไฟลัมมอลลัสกา (Mollusca) ที่ประสบ ความสำเร็จในการวิวัฒนาการขึ้นมาอาศัยอยู่ในระบบนิเวศบก แต่ปัจจุบันสภาพแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ เปลี่ยนแปลง กิจกรรมของมนุษย์บุกรุกพื้นที่ป่า ปัญหาด้านมลพิษ ภัยพิบัติต่าง ๆ ส่งผลปริมาณป่าลดลง ฤดูกาลแห้งแล้งที่ยาวนาน ปัจจัยเหล่านี้กระทบต่อหอยทากบกทั้งสองชนิด ซึ่งหอยทากบกมีข้อจำกัดเรื่องที่อยู่อาศัย และชนิดอาหารที่กิน อีกทั้งออกไข่แต่ละครั้งจำนวนน้อยทำให้หอยทากบกลด การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ความชุกชุมและรูปแบบการกระจายตัวและวิเคราะห์สภาพการใช้ประโยชน์ที่ดินที่ส่งผลต่อหอยทั้งสองชนิดนี้ บริเวณภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงพื้นที่จากการ ประยุกต์ใช้เครื่องมือภูมิสารสนเทศศาสตร์ ผลการศึกษาพบว่า ภาคตะวันออก มีพื้นที่เหมาะสม เท่ากับ 5,678,923.58 ไร่ (2,245,268 เอเคอร์) และพื้นที่บริเวณพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือนั้นมีพื้นที่เหมาะสม เท่ากับ 21,986,083.43 ไร่ (8,692,607 เอเคอร์) การเก็บข้อมูลภาคสนามทั้งหมด 84 จุด ในช่วงฤดูแล้ง โดยแบ่งเป็น พื้นที่เหมาะสมมากทั้งหมด 48 จุด พื้นที่ เหมาะสมปานกลาง 29 จุด และพื้นที่เหมาะสมน้อยจำนวน 7 จุด โดยพบตัวอย่างหอยหอม (Cyclophorus spp.) จำนวน 3,990 ตัว และหอยเดื่อ (Hemiplecta distincta) จำนวน 1,700 ตัว อาจกล่าวได้ว่า หอยหอมจะชุกชุมมากในบริเวณที่มีแร่ธาตุแคลเซียมสูง ความชื้นสัมพัทธ์สูง พืชพรรณปกคลุมหนาแน่นและอุณหภูมิต่า อย่างเช่น บริเวณเขาหินฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว น้ำตกสวนห้อมและน้ำตกห้วยเลา จังหวัดเลย อีกทั้งการตรวจสอบความถูกต้องของ แบบจำลองมีค่าเท่ากับร้อยละ 76 ของหอยหอม (Cyclophorus spp.) และร้อยละ 75 ของหอยเดื่อ (Hemiplecta distincta) ดังนั้นผลการศึกษาครั้งนี้เป็นจะประโยชน์ต่อการบริหารจัดการแหล่งทรัพยากร การอนุรักษ์ และการส่งเสริมเพาะเลี้ยงเพื่อการค้าและสนับสนุนเป็นอาหารทางเลือกในกรณีเกิดการขาดความมั่นคงทางอาหารต่อไป