การศึกษาเปรียบเทียบเรื่องการอุทิศส่วนบุญและการทำอะมัลให้แก่ผู้ตายในพระพุทธศาสนาและศาสนาอิสลาม

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทำความเข้าใจและศึกษาในเชิงเปรียบเทียบเรื่องการอุทิศส่วน บุญในพระพุทธศาสนาและการทำอะมัลให้แก่ผู้ตายในศาสนาอิสลาม ทั้งในประเด็นหลักคำสอนและหลักปฏิบัติรวมไปถึงวัฒนธรรมสัมพัทธ์ที่เกี่ยวข้องกับประเพณีในเรื่องนี้ด้วย ซึ่งออกแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Documentary research) โดยศึกษาค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลเอกสารจากคัมภีร์ของทั้งสองศาสนา จากการวิจัยบทความทางวิชาการศาสนา บทความและหนังสือของทั้งสองศาสนาที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องและสอดคล้องกับหัวข้องานวิจัย ทั้งนี้ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยอาศัยฐานข้อมูลจากเอกสารเป็นหลัก (Textual Analysis) จากการศึกษา พบว่า เรื่องการอุทิศส่วนบุญและการทำอะมัลให้แก่ผู้ตายในพระพุทธศาสนาและศาสนาอิสลาม โดยหลักความเชื่อของทั้งสองศาสนาแล้วต่างรับรองว่ามีหลักคำสอนและหลักปฏิบัติเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวอยู่แล้ว ซึ่งเมื่อนำข้อมูลมาเปรียบเทียบกัน ได้พบว่าในพระพุทธศาสนานั้น การอุทิศส่วนบุญให้แก่ผู้ตายปรากฏอยู่ในหลักคำสอนเรื่องบุญกิริยาวัตถุ10 และจากการศึกษาหลักปฏิบัติ พบว่ามี 1 ประเภท และมี 2 รูปแบบ ส่วนในศาสนาอิสลาม การทำอะมัลให้แก่ผู้ตายพบในอัลหะดีษ โดยทั้งหลักคำสอนและหลักปฏิบัติจะกล่าวรวมกันไป ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภทและมีรูปแบบรวมกันถึง 15 รูปแบบ จุดร่วมกันของทั้งสองศาสนาในเรื่องการทำบุญอุทิศและการทำอะมัลให้แก่ผู้ตายคือ "ความตั้งใจหรือเจตนา" ในการกระทำความดีอย่างใดอย่างหนึ่งให้แก่ผู้ที่ตายไปแล้ว และจุดที่ต่างกันคือหลักความเชื่อพื้นฐานของทั้งสองศาสนามีแนวปฏิบัติที่ต่างกันออกไปตามลักษณะความเชื่อหลักของศาสนานั้น ๆ จากการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะคือ ควรมีการศึกษาเปรียบเทียบระหว่างเรื่องจิตในพระพุทธศาสนา กับ เรื่องรูห์ (วิญญาณ)ในศาสนาอิสลาม เนื่องจากการอุทิศส่วนบุญและการทำอะมัลให้แก่ผู้ตายในพระพุทธศาสนาและศาสนาอิสลามนั้นมีความเกี่ยวข้องยึดโยงอยู่อย่างแนบแน่นและสัมพันธ์กัน

The purposes of this research were to study merit-making for the dead in Buddhism and amal for the dead in Islam and to compare the principles and practices and the relative culture associated with both traditions. This research design was documentary research examining and gathering data from both religions, scriptures, exegeses, articles and books of both religions related to the research topic. Data analysis was qualitative, based on documents from textual analysis. The finding of this research was that the principles and practices about merit-making for the dead in Buddhism and amal for the dead in Islam were both confirmed. The comparison of textual analysis in Buddhism showed that 10 ways of making merit and one and two patterns of practice were found in the doctrine. On the other hand, amal for the dead which can be divided into 15 forms and two types, was found in Al-Hadith of Islam in both the doctrine and practice. The reason for meritmaking and amal for the dead in both religions was the desire to do good things for the dead, but the fundamental beliefs of both religions were different. Suggestions for other researchers are that they should compare between the mind (Citts) in Buddhism and soul (Ruh) in Islam, because the dedication of meritmaking and amal for the dead in Buddhism and Islam were firmly associated.