ผลของโปรแกรมป้องกันการสูบบุหรี่และการหลีกเลี่ยงการสัมผัสควันบุหรี่มือสองในนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย

Abstract

การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมป้องกันการสูบบุหรี่และการหลีกเลี่ยงการสัมผัสควันบุหรี่มือสองในนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย โดยประยุกต์แนวคิดแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย อายุ 10-12 ปี แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบกลุ่มละ 35 คน ระยะเวลาในการศึกษา 6 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูล โดยใช้แบบสอบถาม เครื่องมือประกอบด้วยแบบวัดการรับรู้โอกาสเสี่ยงการรับรู้ความรุนแรงการรับรู้ประโยชน์ การรับรู้อุปสรรค การรับรู้ความสามารถตนเองและ พฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่และการหลีกเลี่ยงการสัมผัสควันบุหรี่มือสอง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติค่าความถี่ (Frequency) ร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) ไคสแควร์ (χ2) Independent t-test และ Repeated measure ANOVA ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีการรับรู้โอกาสเสี่ยงของการเกิดโรคสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <.05) หลังการทดลองและระยะติดตามผลกลุ่มทดลองมีการรับรู้ประโยชน์และการรับรู้อุปสรรคของการปฏิบัติพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่และการหลีกเลี่ยงการสัมผัสควันบุหรี่มือสองสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <.05) และในระยะติดตามผล กลุ่มทดลองมีการรับรู้ความรุนแรงของโรคสูงกว่าก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .05) สำหรับการรับรู้ความสามารถตนเองและพฤติกรรมพบว่าก่อนและหลังการทดลองไม่แตกต่างกัน (p-value > .05) ผลการวิจัยครั้งนี้ สนันสนุนว่าโปรแกรมสามารถส่งเสริมการรับรู้การป้องกันการสูบบุหรี่และการหลีกเลี่ยงการสัมผัสควันบุหรี่มือสองในนักเรียนเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนางานอนามัยโรงเรียนเพื่อลดและป้องกันพฤติกรรมเสี่ยง และการพัฒนาโปรแกรมเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรการเรียนการสอนระดับประถมศึกษาต่อไป

The purpose of this quasi-experimental study was to examine the effects of a smoking prevention and secondhand smoking avoidance program for primary school students. The sample comprised seventy male and female students, aged 10-12 years old, who were divided into the experimental group and the comparison group. The concept of the Health Belief Model was employed to develop the 6-week program of this study. A set of self-administered questionnaires was collected at the pretest, posttest, and follow-up period. Data analysis was performed to examine frequency, percentage, mean, standard deviation, chi-square (χ2), independent t-test, and repeated measure ANOVA. The results reveal that, at posttest, the average score of perceived susceptibility of the experimental group was higher than that of the comparison group (p-value <.05). The average scores of perceived benefits and perceived barriers of experimental group, at posttest and follow-up period, were higher than those of the comparison group (p-value <.05). At the follow-up period, the experimental group had a significantly higher score of perceived severity than it was at pretest (p-value <.05). The mean scores of self-efficacy and behaviors at post-test and follow-up were not significantly different (p-value >.05). The results from this study support students' perception on smoking prevention and secondhand smoking avoidance. This program could benefit the development of a school health program on behavior related risk reduction, which could be included into a curriculum.