โปรแกรมส่งเสริมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากโรคความดันโลหิตสูงในกลุ่มผู้สูงอายุ เขตกรุงเทพมหานคร

Abstract

การวิจัยกึ่งทดลองแบบ 2 กลุ่ม วัดก่อน และหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของ โปรแกรม ส่งเสริมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากโรคความดันโลหิตสูง ในกลุ่มผู้สูงอายุที่อายุ 60-70 ปี กลุ่มตัวอย่าง 64 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบกลุ่มละ 32 คน โดยมีระยะเวลาในการศึกษา 6 สัปดาห์ แบ่งเป็นระยะ ทดลอง 2 สัปดาห์ และระยะติดตามผล 4 สัปดาห์ กิจกรรมในโปรแกรมประยุกต์จากทฤษฎีแรงจูงใจในการป้องกันโรค และแนวคิดแรงสนับสนุนทางสังคม โดยทั้งสองกลุ่มได้รับบริการสุขภาพโรคความดันโลหิตสูงตามปกติเหมือนกัน แต่ กลุ่มทดลองจะได้รับกิจกรรมเพิ่มเติมตามโปรแกรม ซึ่งประกอบด้วย (1) การให้ความรู้ ร่วมกับการอภิปรายกลุ่ม โดยเพิ่มการรับรู้ความรุนแรงและรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรค (2) ฝึกทักษะเกี่ยวกับการเลือกรับประทานอาหารแบบ DASH-Diet การรับประทานยาที่ถูกต้อง การมาตรวจตามนัด การหลีกเลี่ยงบุหรี่และเหล้า และการมีกิจกรรมทางกายที่เพียงพอ การผ่อนคลายความเครียด (3) แรงสนับสนุนทางสังคมจากอาสาสมัครสาธารณสุขและสมาชิกในครอบครัว เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์ ซึ่งประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป ส่วนบุคคล การรับรู้ความรุนแรง การรับรู้โอกาสเสี่ยง การรับรู้ความสามารถตนเอง การรับรู้ประสิทธิผลของผลลัพธ์ พฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากโรคความดันโลหิตสูง และแรงสนับสนุนทางสังคมจากสมาชิกในครอบครัวและอาสาสมัครสาธารณสุข วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Paired t-test, Independent t-test และRepeated Measure one-way ANOVA ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลอง และระยะติดตามผลกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ความรุนแรง การรับรู้โอกาสเสี่ยง การรับรู้ความสามารถตนเอง การรับรู้ประสิทธิผลของผลลัพธ์ พฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรก ซ้อนจากความดันโลหิตสูง และแรงสนับสนุนทางสังคมจากสมาชิกในครอบครัวและอาสาสมัครสาธารณสุข สูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.016) โปรแกรมส่งเสริมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากโรคความดันโลหิตสูง ในผู้สูงอายุ เขต กรุงเทพมหานคร ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับการปฏิบัติตัว เพื่อป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนของกลุ่ม ตัวอย่างผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูง ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งโปรแกรมดังกล่าวสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับ ประชากรกลุ่มโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนที่มีลักษณะคล้ายกันได้

The purpose of this quasi-experimental two groups pretest-posttest design with comparison group study was to evaluate the effectiveness of the health promotion program for complication prevention among the elderly within a hypertension group,60-70 years old. 64 participants were equally divided into two groups, an experimental group and a comparison group. This research was conducted for a period of 6 weeks: 2 weeks allotted for the intervention and another4 weeks provided for follow-up. Activities in this program were adopted from Protection Motivation theory and Social Support concept. Both groups received routine health care service on hypertension; however, the experimental group received additional activities provided by the researcher. This intervention program included: (1)group discussion and information regarding the health effect to enhance the perception of the severity and susceptibility to the complications of hypertension, (2) skill mastering on the DASH-Diet, accuracy on drug administration, continuing doctor visiting follow-ups, cigarettes avoidance and alcohol consumption cessation, adequate physical activities and stress releasing skill, (3)and social support from health volunteers and family. Data were collected by interview questionnaires covering general information, perceived severity, perceived vulnerability, perceived self-efficacy, response efficacy, hypertension complications prevention behaviours and social support from health volunteers and family. Statistical analysis was performed by using percentage , mean, standard deviation, independent t-test, paired t-test and repeated measure one-way ANOVA. The results of this study indicated that, after the intervention and follow up periods, the experimental group had a significantly higher mean score of perceived severity, perceived vulnerability, perceived self-efficacy, response efficacy, hypertension complications prevention behaviours and social support from health volunteers and family than before the intervention, and those in the comparison group, both after the intervention and the follow up period (P<0.016) . This health promotion program for complications prevention among the elderly with hypertension in the Bangkok metropolitan area was shown to be beneficial in the prevention of complications from hypertension. The validity of this program can be applied to a similar program, addressing hypertension within a community.