พนักงานต้อนรับหญิงบนเครื่องบินกับความเครียดในการทำงาน: ศึกษากรณีสายการบินต้นทุนต่ำในประเทศไทย

Abstract

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงประสบการณ์การทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินหญิง ที่ต้องเผชิญกับปัญหาต่างๆ ในการทำงาน และส่งต่อภาวะความเครียด โดยผู้วิจัยศึกษากลุ่มพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินหญิงสายการบินต้นทุนต่ำในประเทศไทย ที่มีสัญชาติไทย และมีอายุการทำงานตั้งแต่ 2 ปี ขึ้นไปจากสายการบินต้นทุนต่ำ 3 สายการบิน และมีแนวโน้มความเครียด โดยวัดผ่านแบบประเมินความเครียดของกรมสุขภาพจิต แล้วจึงทำการเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก และนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ในสังคมสมัยใหม่การทำงานเป็นเหมือนส่วนสำคัญในการดำรงชีวิต การทำงานเพื่อปากท้องและความอยู่รอดจึงเป็นสิ่งสำคัญ ความเครียดที่มาจากหน้าที่รวมถึงภาระงานที่ได้รับจึงเป็นสิ่งที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน เป็นงานที่ต้องใช้ทักษะทางด้านการบริการสูง การจัดการ และการควบคุมอารมณ์จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้ปฏิบัติงานในลักษณะดังกล่าว นอกจากนี้ อาชีพที่ต้องทำงานอยู่กับความเสี่ยง รวมถึงต้องรับผิดชอบชีวิตและทรัพย์สินของผู้คนจำนวนมาก ยังก่อให้เกิดความเครียดได้เช่นกัน จากผลการศึกษาพบว่า ปฏิสัมพันธ์กับผู้โดยสาร ปัญหาสุขภาพร่างกายจากการทำงานบนเครื่องบิน ความคาดหวังจากครอบครัว และสภาพการทำงาน ล้วนแต่เป็นปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อความเครียดและจิตใจของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน ข้อเสนอแนะจากการวิจัยครั้งนี้คือ สังคมควรตระหนักถึงอาชีพบริการ เพราะผู้ปฏิบัติงานต้องเผชิญกับความกดดันจากหน้าที่การงานหลากหลายรูปแบบ ดังนั้นการกระทำหรือการแสดงออกที่เป็นการกดทับ หรือผลิตซ้ำเพื่อตีตราต่ออาชีพพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินในเชิงลบ เป็นสิ่งที่ไม่ควรเกิดขึ้น เมื่อใดที่บุคคลมองเห็นถึงคุณค่าในตัวเอง จะส่งผลให้ความตึงเครียดในการทำงานลดน้อยลง ซึ่งเป็นผลดีต่อสุขภาพร่างกายและจิตใจทั้งในระยะสั้นและระยะยาว

This study was qualitative. It aimed to examine and reflect work experiences of female flight attendants who had to face various work-related problems, resulting in stress. The researcher focused on female flight attendants of low-cost airlines in Thailand who were Thai nationals with work experience for 2 years onwards in 3 different low-cost airlines, and who tended to have problem of stress. Levels of stress were measured by the stress assessment developed by the Department of Mental Health. The data was collected by in-depth interviews and participant observation. Then, the data was analyzed by using content analysis. In a modern society, work is an important part of everyone’s life to earn his/her living. Stress caused by duties is therefore unavoidable. The career of flight attendants is a job which requires high service skills, management and emotional control. In addition, it is a profession which the workers have a number of risks and are required to be responsible for lives and properties of many people. These can lead to stress. According to the findings of this study, interaction with passengers, physical health problems from working on airplanes, family expectations and working conditions are factors which have effects on the stress and mental health of female flight attendants. This study suggests that there should be improvements at both policy and individual levels. With regard to the policy level, airliners should adjust the policies to be in line with and can facilitate the work of the flight attendants. As regards the individual level, ground staff should inform passengers of regulations and prohibitions. Furthermore, the passengers should understand the on board regulations and prohibitions, and strictly comply with them. These would allow the flight attendants to work effectively without unnecessary stress.