การกลับสู่ประเทศต้นทางของผู้ลี้ภัยหญิงชาวกะเหรี่ยงในประเทศไทย จากมุมมองเพศสภาพ

Abstract

ภายหลังจากสี่ปีของโครงการกลับสู่มาตุภูมิโดยความสมัครใจตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 จนถึงปัจจุบัน (พ.ศ. 2564) มีผู้ลี้ภัยจำนวนกว่าเจ็ดร้อยคนตัดสินใจกลับ โดยกึ่งหนึ่งของจำนวนดังกล่าวเป็นผู้ลี้ภัยหญิง เนื่องจากสถานการณ์ในประเทศเมียนมาที่ยังไม่เอื้อต่อการกลับ รวมถึงสภาพสังคมที่ยังไม่ได้มีการเปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมหลังความขัดแย้ง ทำให้ผู้หญิงอาจต้องเผชิญอันตรายหากมีการกลับ งานวิจัยชิ้นนี้จึงศึกษาการตัดสินใจกลับของผู้ลี้ภัยหญิงและปัจจัยแวดล้อม รวมถึงการช่วยเหลือจากหน่วยงานภายในศูนย์พักพิงฯ จากมุมมองเพศสภาพ โดยใช้หลักการวิเคราะห์เพศภาวะ เพื่อสำรวจความสัมพันธ์ทางอำนาจ และรูปแบบการกดขี่ ร่วมกับการปรับใช้หลักการส่งกลับโดยสมัครใจ ผลการศึกษาพบว่าผู้ลี้ภัยหญิงอยู่ในโครงสร้างสังคมที่ถูกกดขี่จากสังคมปิตาธิปไตยทั้งในระดับปัจเจกและความสัมพันธ์ทางอำนาจที่ทับซ้อนในระดับโครงสร้าง และสถานะการเป็นผู้ลี้ภัยในประเทศไทยทำให้ผู้ลี้ภัยทั้งหญิงและชายดำรงชีวิตอย่างไร้ซึ่งสิทธิ เสรีภาพ และความมั่นคงให้กับชีวิตของตนเองและครอบครัว แต่เมื่อมีปัจจัยและโอกาสในรูปแบบของโครงการกลับฯ ที่เปิดโอกาส พวกเขาสามารถแสวงหาความมั่นคงและอำนาจในการเข้าถึงทรัพยากรได้ ผู้ลี้ภัยจึงตัดสินใจกลับแม้สถานการณ์จะไม่เอื้อต่อการดำรงอยู่อย่างปลอดภัย และสภาพสังคมชายเป็นใหญ่การตัดสินใจในการกลับจึงมาจากผู้ชาย ซึ่งบางครอบครัวผู้หญิงมีส่วนคล้อยตามการตัดสินใจ แต่มีบางครอบครัวที่ผู้หญิงไม่ได้ต้องการกลับอย่างแท้จริง

Voluntary Repatriation of about seven hundred Karen Refugees in Thailand toMyanmar during 2015 – 2020 is a significant suspicion since inconducive situations forthe refugee to return, such as the right to occupy houses and land, landmine clearing, andconflict among Myanmar government and Karen ethnic groups still not stepping to thereconciliation. The return of refugees appears as a family which includes husband, wife,and children. The research aims to explore how gender power relation brings decision-making of Karen women refugees in the family to return to Myanmar by the facilitation of The United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR). This research focuses on women refugees who returned from Ban Don Yang Camp, Sangklaburi district, Kanchanaburi. The research methods include in-depth interviews with refugees and representatives of related organizations analyzed with gender analysis and five faces of oppression. The results showed that female refugees living in a social structure oppressed by patriarchal ideology at both individual and structural levels intersect with their status. Being refugees in Thailand, making both females and males to live without the rights to freedom and lack of stability for their own and family. However, a repatriation program had brought opportunities. They can seek stability and power to access resources for their livelihood. The refugees decided to return even though the situation was not conducive to a safe settlement. In a context of patriarchy, the decision to repatriate came from men, with some women's families amenable to the decision. But there are some families where women did not truly want to return.