ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความร่วมมือในการใช้ยาฉีดอินซูลินในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2

Abstract

การศึกษาครั้งนี้ เป็นการหาความสัมพันธ์เชิงทำนาย เพื่อศึกษาความร่วมมือในการฉีดยาอินซูลินใน ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 และอิทธิพลของปัจจัยด้านภาวะซึมเศร้า สถานภาพทางการเงิน ทัศนคติต่อการใช้ยาอินซูลินและสัมพันธภาพระหว่างผู้ป่วยและบุคลากรทางสุขภาพในการร่วมกันทำนายความร่วมมือในการใช้ยาฉีดอินซูลินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 120 ราย ที่มาตรวจรักษา ณ แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลระดับตติยภูมิ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามซึ่งประกอบด้วยแบบสอบถามส่วนบุคคล แบบประเมินภาวะซึมเศร้า แบบประเมินการรักษาโดยใช้ยาอินซูลิน แบบประเมินความไว้วางใจในบุคลากรทางสุขภาพ และแบบประเมินความร่วมมือในการใช้ยาฉีดอินซูลิน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติค ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิง ร้อยละ 54.2 อายุเฉลี่ย 61.16 ปี (S.D.= 8.79) มีความร่วมมือในการใช้ยาฉีดอินซูลิน ร้อยละ 35.8 โดยภาวะซึมเศร้า สถานภาพทางการเงิน ทัศนคติต่อการใช้ยาอินซูลินและสัมพันธภาพระหว่างผู้ป่วยและบุคลากรทางสุขภาพสามารถร่วมกันทำนายความร่วมมือในการใช้ยาฉีดอินซูลินในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ร้อยละ 19.5 (Nagelkerke R2= 0.195) โดยภาวะซึมเศร้าและทัศนคติต่อการใช้ยาอินซูลินสามารถทำนายความร่วมมือในการใช้ยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR = 0.91, p < 0.05 และ OR = 0.94, p < 0.05) ตามลำดับ จากผลการศึกษามีข้อเสนอแนะว่า พยาบาลควรประเมินภาวะซึมเศร้าเพื่อเป็นแนวทางในการป้องกันการเกิดภาวะซึมเศร้าและให้การพยาบาล และทีมสหสาขาวิชาชีพควรมีการจัดการกับทัศนคติด้านลบต่อการรักษาด้วยอินซูลินโดยอธิบายให้ผู้ป่วยมีความเข้าใจเกี่ยวกับการดำเนินโรคเบาหวานและประโยชน์จากการรักษาด้วยอินซูลิน เพื่อให้เกิดทัศนคติที่ดีต่อรักษาด้วยยาอินซูลิน

This study aimed to determine the predictive power of depression, financial status, attitude toward insulin treatment and patient-provider relationships to predict insulin adherence in 120 patients with type 2 diabetes mellitus who came for a treatment at the Outpatient Department of a tertiary referral hospital. Data were collected using personal data questionnaire, Center for Epidemiological Studies Depression Scale, The Insulin Treatment Appraisal Scale, Trust in Physician Scale and The Medication Adherence Report Scale. Data were analyzed using descriptive statistics and logistic regression analysis. According to the findings, the samples were females (54.2%) with a mean age of 61.16 years (SD = 8.79) and had insulin adherence at 35.8 percent. Depression, financial status, attitude toward insulin treatment and patient-provider relationships were able to predict insulin adherence in patients with type 2 diabetes mellitus at 19.5 percent (Nagelkerke R2= 0.195). Depression and attitude toward insulin treatment were able to predict insulin adherence with statistical significance (OR = 0.91, p < 0.05 and OR = 0.94, p < 0.05), respectively. The findings suggest that nurses should identify symptoms of depression in order to prevent depression in patients with diabetes and provide appropriate nursing care. Moreover, multidisciplinary team should deal with the negative attitudes of insulin therapy. Offering patients with knowledge of diabetes mellitus and understanding of insulin benefits and effectiveness can develop a positive perspective of insulin therapy.