ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ล้างไตทางช่องท้องต่อเนื่อง

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ล้างไตทางช่องท้องต่อเนื่อง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ล้างไตทางช่องท้องต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน จำนวน 247 คน ที่มารับบริการที่ศูนย์ล้างไตทางช่องท้องโรงพยาบาลบ้านแพ้ว สาขาพร้อมมิตร กรุงเทพมหานคร เก็บข้อมูลโดยผู้วิจัย ด้วยการใช้แบบสอบถามประกอบด้วย ปัจจัยนำ (ข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลเกี่ยวกับการเจ็บป่วย ความรู้และทัศนคติเกี่ยวกับพฤติกรรมสุขภาพ) ปัจจัยเอื้อ (การเข้าถึงบริการสุขภาพ การเยี่ยมบ้านและนโยบายบริการล้างไต) ปัจจัยเสริม (การสนับสนุนทางสังคมของครอบครัวและของบุคลากรสุขภาพ) และพฤติกรรมสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าพิสัย ไคสแควร์ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการถดถอยเชิงพหุแบบขั้นตอน ผลการศึกษาพบว่า ภาพรวมของพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยอยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยนำได้แก่ เพศ และระยะเวลาที่ล้างไตทางช่องท้องต่อเนื่อง ปัจจัยเอื้อ ได้แก่ การเข้าถึงบริการสุขภาพและการเยี่ยมบ้าน และปัจจัยเสริม ได้แก่ การสนับสนุนทางสังคมของครอบครัวมีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมสุขภาพ (p<0.05) การวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุแบบขั้นตอนพบว่า เพศ การสนับสนุนทางสังคมของครอบครัว สามารถร่วมทำนายพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วย ได้ร้อยละ 9.6 (R2= 0.096, p < 0.05) ข้อเสนอแนะ จากการศึกษา จึงควรพิจารณาปัจจัยด้านเพศ การสนับสนุนทางสังคมของครอบครัว การเข้าถึงบริการสุขภาพ และการติดตามเยี่ยมบ้านที่จะมีส่วนในส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ล้างไตทางช่องท้องต่อเนื่อง ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีและช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจากการรักษาดังกล่าว

The objectives of this study were to examine the association between studied factors and their influence on health behaviors among end stage renal disease patients treated with continuous ambulatory peritoneal dialysis. The sample was 247 patients with end stage renal disease (ESRD) treated with continuous ambulatory peritoneal dialysis (CAPD) at Baan Phaew Hospital, Phrommit Branch, Bangkok. Data collection was performed by the researcher asking about predisposing factors (personal data, health and illness, knowledge and attitude toward health behaviors) enabling factors (access to health care service, home visiting, and CAPD policy), and reinforcing factors (social support from family and social support from health worker), and health behaviors. Numbers, percentage, standard deviation, range, chi-square, Pearson correlation, and stepwise multiple regression were employed for the data analysis. The results reveal that the overall health behaviors were at a moderate level. Predisposing factors were gender and the duration of continuous ambulatory peritoneal dialysis. Enabling factors were access to the health service and home visits. Reinforcing factors were social support from the family with a positive relationship with health behaviors (p<0.05). Stepwise multiple regression analysis reveals that patients' health behaviors could be predicted by 'gender' and 'social support from family' variables for 9.6% (R2= 0.096, p < 0.05). Recommendations are that health personnel should consider a variety of patients' genders, social support from family, access to the health care service, and home visits for patients with chronic conditions. These provisions of the health care service could help promote health behaviors among end stage renal disease patients treated with continuous ambulatory peritoneal dialysis, in order to get a better quality of life and to prevent complications, which may be caused by such treatment.