การสนับสนุนทางสังคมและการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ : ศึกษาในอำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม
Issued Date
2560
Copyright Date
2560
Resource Type
Language
tha
File Type
application/pdf
No. of Pages/File Size
ก-ญ, 106 แผ่น
Access Rights
open access
Rights
ผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า
Rights Holder(s)
มหาวิทยาลัยมหิดล
Bibliographic Citation
วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม. (สังคมศาสตร์และสุขภาพ))--มหาวิทยาลัยมหิดล, 2560
Suggested Citation
อิสรีย์ ศรีอนันต์ การสนับสนุนทางสังคมและการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ : ศึกษาในอำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม. วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม. (สังคมศาสตร์และสุขภาพ))--มหาวิทยาลัยมหิดล, 2560. สืบค้นจาก: https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/20.500.14594/92717
Title
การสนับสนุนทางสังคมและการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ : ศึกษาในอำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม
Alternative Title(s)
Social support, social involvement and quality of life among elderly people : a study in Nakhonchaisri district, Nakhonpathom
Author(s)
Advisor(s)
Abstract
การศึกษาชิ้นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะของการสนับสนุนทางสังคมและการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมของผู้สูงอายุ และศึกษาผลของการสนับสนุนทางสังคมและการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมของผู้สูงอายุที่มีต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่อาศัยในชุมชน เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวาง ด้วยวิธีการเชิงปริมาณ มีการเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในอำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม จำนวน 410 คน โดยใช้แบบสอบถาม เกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปของผู้สูงอายุ, การสนับสนุนทางสังคมของผู้สูงอายุ (Social Support Questionnaire: SSQ6), การเข้าร่วมกลุ่มทางสังคม และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ (WHOQOL-AGE) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโมเดลสมการโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM) ผลการศึกษาพบว่า การสนับสนุนทางสังคมของผู้สูงอายุอยู่ในรูปของการได้พึ่งพาอาศัย การยอมรับตัวตน และการได้รับความห่วงใยจากสมาชิกในครอบครัว เพื่อน และญาติ ส่วนการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมนั้นอยู่ในรูปของการเข้าร่วมกลุ่มทางสังคมที่จัดตั้งขึ้นในชุมชน อาทิ กลุ่มฌาปนกิจ กลุ่มสหกรณ์ชุมชน และชมรมผู้สูงอายุ นอกจากนี้ จากการวิเคราะห์องค์ประกอบ พบว่า คุณภาพชีวิตของกลุ่มตัวอย่างสามารถจำแนกได้เป็น 2 มิติ ได้แก่ มิติด้านสภาวะสุขภาพ และมิติด้านวิถีการดำเนินชีวิต จากการทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างการสนับสนุนทางสังคมและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ พบว่า ผู้สูงอายุที่มีความพึงพอใจในการสนับสนุนทางสังคมในระดับที่สูงกว่าจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าในทั้งสองมิติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) อย่างไรก็ตาม ผู้ที่สามารถระบุจำนวนบุคคลที่ให้สนับสนุนทางสังคมได้มากกว่า กลับมีคุณภาพชีวิตที่ต่ำกว่า แสดงให้เห็นว่าความพึงพอใจจากการที่ได้รับความช่วยเหลือนั้นมีความสำคัญต่อคุณภาพชีวิตมากกว่าจำนวนของบุคคลที่ให้ความช่วยเหลือ ในขณะเดียวกัน ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมทำกิจกรรมทางสังคมบ่อยครั้งจะมีคุณภาพชีวิตด้านสภาวะสุขภาพดีกว่าผู้ที่ไม่ค่อยเข้าร่วมทำกิจกรรมทางสังคมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกลุ่มทางสังคมหลายกลุ่มกลับมีคุณภาพชีวิตด้านสภาวะสุขภาพที่ต่ำกว่า แสดงให้เห็นว่าการเข้าร่วมกลุ่มทางสังคมจะต้องเป็นการเข้าร่วมกลุ่มที่มีกิจกรรมให้ทำอย่างสม่ำเสมอจึงจะส่งผลต่อคุณภาพชีวิตที่ดี นอกจากนั้นยังพบว่าเครือข่ายทางสังคมเป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ และสามารถอธิบายความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ในขณะที่ผู้สูงอายุรายได้ของตนเองสูงกว่า จะมีคุณภาพชีวิตด้านสภาวะทางสุขภาพที่ดีกว่า อย่างไรก็ตามยังพบว่ามีปัจจัยที่มีความสัมพันธ์เชิงลบกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ คือ ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว จะมีคุณภาพชีวิตด้านสภาวะทางสุขภาพที่ไม่ดี ส่วนปัจจัยที่ส่งผลทางอ้อมต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ผ่านการ สนับสนุนทางสังคมทั้งสองด้าน คือ อาชีพก่อนเกษียณ, สถานภาพสมรส และจำนวนสมาชิกในครอบครัว และผู้สูงอายุที่ปัจจุบันยังต้องทำงาน โดยผู้สูงอายุที่ก่อนอายุ 60 ปีเคยเป็นเจ้าของกิจการ, มีสถานภาพสมรสแล้วอยู่ด้วยกัน และมีจำนวนสมาชิกในครอบครัวมากนั้นเป็นผู้สูงอายุที่มีบุคคลที่ให้ความช่วยเหลือมากและมีความพึงพอใจที่ได้รับจากการมีบุคคลที่ให้ความช่วยเหลือมากด้วยเช่นกันซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า ในขณะที่ผู้สูงอายุที่ปัจจุบันยังต้องทำงาน มีการสนับสนุนทางสังคมทั้งสองด้านต่ำกว่า และมีคุณภาพชีวิตที่ต่ำกว่า ส่วนผู้สูงอายุที่มีอายุมาก จะมีจำนวนบุคคลที่ให้ความช่วยเหลือมาก และมีคุณภาพชีวิตที่ไม่ดี รวมถึงผู้สูงอายุเพศชายจะมีความพึงพอใจที่ได้รับจากการที่มีบุคคลที่ให้ความช่วยเหลือน้อย และมีคุณภาพชีวิตที่ไม่ดี ปัจจัยต่างๆ สามารถทำนายคุณภาพชีวิตในมิติด้านสภาวะทางสุขภาพ ได้ร้อยละ 78 และในมิติด้านวิถีการดำเนินชีวิต ได้ร้อยละ 84
This cross-sectional, quantitative study aimed to investigate social support and social involvement among elderly people and the extent to which social support and social involvement are associated with their quality of life. A total of 410 respondents completed the social support (SSQ6) and the WHOQOL-AGE survey questionnaires. The data were analyzed by employing Structural Equation Modeling (SEM) approach. The results showed that the respondents received social support in the forms of availability and satisfaction from dependable persons giving help, persons who can accept them totally, and persons who care about them. Social involvement among the respondents came in the forms of participation in social groups available in their community such as funeral assistance group, community cooperative group, and elderly club. The results from factor analyses showed that quality of life comprised of two dimensions: health status and lifestyle. It was found that satisfaction in social support was significant positively associated with both quality of life dimensions. On the other hand, the availability of social support was found to be negatively associated with quality of life. For social involvement, the elderly who reported more frequent participation in group activities had better health status. However, those who reported more number of group memberships had lower health status. This might imply that active participation could be a key to a better quality of life among the elderly. It was found that social network was statistically significantly associated with elderly people's quality of life. Those with more number of friends and more frequent relative contacts had better quality of life in both dimensions. Those living in the family with higher income had better quality of life in terms of lifestyle. Elderly people with higher own income and those who participated in community activities were more likely to have better health status. In addition, elderly people with underlying diseases were more likely to have poorer health status while those who were still working after retirement age were more likely to have poorer lifestyle. Additionally, social support was found to mediate the relationship between the respondents' bio-social characteristics and quality of life. Elderly people with more social networks were more satisfied with support from others. Older respondents were more likely to have more available supporters. Those who were still working reported lower satisfaction and availability of social support. Male elderly had lower satisfaction with social support compared to female. The variables in the model explained 78% and 84% of quality of life in terms of health status and lifestyle, respectively.
This cross-sectional, quantitative study aimed to investigate social support and social involvement among elderly people and the extent to which social support and social involvement are associated with their quality of life. A total of 410 respondents completed the social support (SSQ6) and the WHOQOL-AGE survey questionnaires. The data were analyzed by employing Structural Equation Modeling (SEM) approach. The results showed that the respondents received social support in the forms of availability and satisfaction from dependable persons giving help, persons who can accept them totally, and persons who care about them. Social involvement among the respondents came in the forms of participation in social groups available in their community such as funeral assistance group, community cooperative group, and elderly club. The results from factor analyses showed that quality of life comprised of two dimensions: health status and lifestyle. It was found that satisfaction in social support was significant positively associated with both quality of life dimensions. On the other hand, the availability of social support was found to be negatively associated with quality of life. For social involvement, the elderly who reported more frequent participation in group activities had better health status. However, those who reported more number of group memberships had lower health status. This might imply that active participation could be a key to a better quality of life among the elderly. It was found that social network was statistically significantly associated with elderly people's quality of life. Those with more number of friends and more frequent relative contacts had better quality of life in both dimensions. Those living in the family with higher income had better quality of life in terms of lifestyle. Elderly people with higher own income and those who participated in community activities were more likely to have better health status. In addition, elderly people with underlying diseases were more likely to have poorer health status while those who were still working after retirement age were more likely to have poorer lifestyle. Additionally, social support was found to mediate the relationship between the respondents' bio-social characteristics and quality of life. Elderly people with more social networks were more satisfied with support from others. Older respondents were more likely to have more available supporters. Those who were still working reported lower satisfaction and availability of social support. Male elderly had lower satisfaction with social support compared to female. The variables in the model explained 78% and 84% of quality of life in terms of health status and lifestyle, respectively.
Description
สังคมศาสตร์และสุขภาพ (มหาวิทยาลัยมหิดล 2560)
Degree Name
ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต
Degree Level
ปริญญาโท
Degree Department
คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์
Degree Discipline
สังคมศาสตร์และสุขภาพ
Degree Grantor(s)
มหาวิทยาลัยมหิดล