บทบาทของภูมิปัญญาท้องถิ่นในการลดความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของครัวเรือนประมงพื้นบ้าน ลุ่มน้ำปะเหลียน จังหวัดตรัง
3
Issued Date
2555
Copyright Date
2555
Resource Type
Language
tha
File Type
application/pdf
No. of Pages/File Size
ก-ฌ, 204 แผ่น : ภาพประกอบสี
Access Rights
open access
Rights
ผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า
Rights Holder(s)
มหาวิทยาลัยมหิดล
Bibliographic Citation
วิทยานิพนธ์ (วท.ม. (เทคโนโลยีการบริหารสิ่งแวดล้อม))--มหาวิทยาลัยมหิดล, 2555
Suggested Citation
จิรายุ รัตนเดชากร บทบาทของภูมิปัญญาท้องถิ่นในการลดความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของครัวเรือนประมงพื้นบ้าน ลุ่มน้ำปะเหลียน จังหวัดตรัง. วิทยานิพนธ์ (วท.ม. (เทคโนโลยีการบริหารสิ่งแวดล้อม))--มหาวิทยาลัยมหิดล, 2555. สืบค้นจาก: https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/92956
Title
บทบาทของภูมิปัญญาท้องถิ่นในการลดความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของครัวเรือนประมงพื้นบ้าน ลุ่มน้ำปะเหลียน จังหวัดตรัง
Alternative Title(s)
The role of local knowledge to reduce social vulnerability to climate change among fishery households of Palian watershed Trang province
Author(s)
Advisor(s)
Abstract
วิทยานิพนธ์เล่มนี้เป็นการศึกษาถึงบทบาทของภูมิปัญญาท้องถิ่นเชิงเทคนิคด้านนิเวศทางทะเลของชาวประมง พื้นบ้าน ลุ่มน้ำปะเหลียน เพื่อลดความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในระดับครัวเรือน โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์ เชิงลึกจากปราชญ์ชาวประมง รวมทั้งศึกษารูปแบบการใช้ประโยชน์และชนิดพันธุ์ของทรัพยากรสัตว์น้า ที่ชาวประมงพึ่งพาใน ชีวิตประจำวัน จากการใช้ตารางสำรวจรายชื่อชนิดพันธุ์ทรัพยากรสัตว์น้ำ (Species List) และศึกษาความเปราะบางของ ชาวประมงพื้นบ้านต่อความแปรปรวนของสภาพอากาศ โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามสำหรับผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้ค่าความสำคัญของตัวชี้วัด และทำการวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Multi Criteria Analysis (MCA) และแบบสอบถามสำหรับครัวเรือนชาวประมงพื้นบ้าน จำนวน 150 ชุด แบ่งเป็น ชาวประมงบ้านแหลม 120 ชุด และบ้าน ทุ่งตะเซะ 30 ชุด นำเสนอผลการศึกษาโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลรวม ค่าเฉลี่ย ค่าร้อยละ ค่าสูงสุด และค่าต่ำสุด ผลการศึกษาพบว่าชาวประมงลุ่มน้ำปะเหลียนมีการใช้ประโยชน์และพึ่งพาทรัพยากรสัตว์น้ำ ทั้งหมด 90 ชนิด ประกอบด้วย กุ้ง 11 ชนิด หอย 23 ชนิด ปู 5 ชนิด และปลา 56 ชนิด นับว่ามีความหลากหลายด้านชนิดพันธุ์สูง จากการศึกษา ความเปราะบางพบว่าครัวเรือนชาวประมงพื้นบ้านในลุ่มน้ำปะเหลียน มีความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอยู่ ในระดับปานกลาง จำนวน 133 ครัวเรือน คิดเป็นร้อยละ 88.67 และมีครัวเรือนจำนวนเพียง 11 ครัวเรือน ที่มีความเปราะบางน้อย คิดเป็นร้อยละ 7.33 นั่นหมายถึงครัวเรือนดังกล่าวมีความยืดหยุ่นสูงในการรับมือกับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นจากการ เปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ส่วนครัวเรือนที่มีความเปราะบางมากมีเพียง 6 ครัวเรือน คิดเป็นร้อยละ 4.00 ซึ่งแสดงให้เห็นว่า ชุมชนมีความเสี่ยงที่จะได้รับผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมทั้งการประสานงานภายในชุมชนกับหน่วยงาน รัฐยังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ทำให้ครัวเรือนชาวประมงในลุ่มน้ำส่วนใหญ่ มีระดับความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพ ภูมิอากาศในระดับปานกลาง และยังขาดความรู้ความเข้าใจในเรื่องโลกร้อน และการคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อนาคตและไม่มีหน่วยงานใดเข้ามาให้ความรู้ในการเตรียมตัวรับมือกับความเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ นอกจากนั้นการศึกษา บทบาทของภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านความหลากหลายของเครื่องมือประมงพื้นบ้าน จำนวนครั้งที่เคยประสบกับความแปรปรวน ของลม ฝน ฟ้าขณะทำประมง การดัดแปลงและพัฒนาเครื่องมือประมงที่เป็นภูมิปัญญาเฉพาะครัวเรือน และการถ่ายทอดความรู้ ด้านภูมิปัญญาที่เกี่ยวกับนิเวศทางทะเล พบว่าครัวเรือนที่มีความเปราะบางต่ำ จะมีระดับของภูมิปัญญาท้องถิ่นสูงกว่าครัวเรือนที่มี ความเปราะบางสูง แสดงให้เห็นว่าภูมิปัญญามีส่วนช่วยลดความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของชาวประมง พื้นบ้านลุ่มน้ำปะเหลียน
This thesis aims to study roles of local technical knowledge regarding marine ecology of local fishermen in Palian watershed to reduce social vulnerability to climate change among fishery households by employing in-depth interviews conducted with fishery knowledgeable persons. In addition, the species list was used to study patterns of utilization and types of species of aquatic animals that fishermen depend on for their daily life. To study vulnerability of fishery households to climate change, questionnaires designed for different respondents were used in collecting data. The questionnaires were divided into 2 sets as follows: 1) questionnaire for experts to find significance of vulnerability indicators which was analyzed by Multi-Criteria Analysis (MCA), and 2) questionnaire for 150 local fishery households - 120 households form Ban Laem and 30 households form Ban Tung Tasae. The data was analyzed by descriptive, mean, percentage, maximum and minimum. The study found that local fishermen in Palian watershed utilized and depended on 90 species of aquatic animals consisted of 11 species of shrimp, 23 species of shellfish, 5 species of crab and 56 species of fish, which was considered as a high diversity of species. The study of the vulnerability of local fishery households in Palian watershed to climate change found that there were 133 households or 88.67% which were exposed to climate change at a medium level, and there are only 11 households or 7.33% which were exposed to climate change at a lower level. This signified that these households have high flexibility in coping with possible impact from climate change. There were only 6 households or 4.00% which were exposed to climate change at a high level. These households were in risk of negative consequences coming with climate change. Moreover cooperation within the community and with government organizations was inefficient, as most fishery households in the watershed are vulnerable to climate change at a medium level. They also lacked knowledge about global warming and the predictability of climate change while no organization took part in giving out relevant knowledge in preparing to cope with climate change. Additionally, the study of the role of local knowledge regarding a variety of local fishery tools, number of times they encountered climate variability during the period whilst fishing, adaptation and improvement of specific fishery tools in each household, and passing on knowledge regarding marine ecology, found that the households with less vulnerability levels have a higher level of local knowledge than the households with a high vulnerability level. This shows that local knowledge contributes to reducing vulnerability to climate change among the fishery households of Palian watershed.
This thesis aims to study roles of local technical knowledge regarding marine ecology of local fishermen in Palian watershed to reduce social vulnerability to climate change among fishery households by employing in-depth interviews conducted with fishery knowledgeable persons. In addition, the species list was used to study patterns of utilization and types of species of aquatic animals that fishermen depend on for their daily life. To study vulnerability of fishery households to climate change, questionnaires designed for different respondents were used in collecting data. The questionnaires were divided into 2 sets as follows: 1) questionnaire for experts to find significance of vulnerability indicators which was analyzed by Multi-Criteria Analysis (MCA), and 2) questionnaire for 150 local fishery households - 120 households form Ban Laem and 30 households form Ban Tung Tasae. The data was analyzed by descriptive, mean, percentage, maximum and minimum. The study found that local fishermen in Palian watershed utilized and depended on 90 species of aquatic animals consisted of 11 species of shrimp, 23 species of shellfish, 5 species of crab and 56 species of fish, which was considered as a high diversity of species. The study of the vulnerability of local fishery households in Palian watershed to climate change found that there were 133 households or 88.67% which were exposed to climate change at a medium level, and there are only 11 households or 7.33% which were exposed to climate change at a lower level. This signified that these households have high flexibility in coping with possible impact from climate change. There were only 6 households or 4.00% which were exposed to climate change at a high level. These households were in risk of negative consequences coming with climate change. Moreover cooperation within the community and with government organizations was inefficient, as most fishery households in the watershed are vulnerable to climate change at a medium level. They also lacked knowledge about global warming and the predictability of climate change while no organization took part in giving out relevant knowledge in preparing to cope with climate change. Additionally, the study of the role of local knowledge regarding a variety of local fishery tools, number of times they encountered climate variability during the period whilst fishing, adaptation and improvement of specific fishery tools in each household, and passing on knowledge regarding marine ecology, found that the households with less vulnerability levels have a higher level of local knowledge than the households with a high vulnerability level. This shows that local knowledge contributes to reducing vulnerability to climate change among the fishery households of Palian watershed.
Description
เทคโนโลยีการบริหารสิ่งแวดล้อม (มหาวิทยาลัยมหิดล 2555)
Degree Name
วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต
Degree Level
ปริญญาโท
Degree Department
คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์
Degree Discipline
เทคโนโลยีการบริหารสิ่งแวดล้อม
Degree Grantor(s)
มหาวิทยาลัยมหิดล