ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนการบริโภคอาหารต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารในกลุ่มเสี่ยงสูงต่อโรคเบาหวาน

Abstract

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนการบริโภคอาหารโดยใช้กรอบแนวคิดแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ศึกษากลุ่มเสี่ยงสูงต่อโรคเบาหวานจำนวน 60 ราย ที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบึงหล่ม ระหว่างเดือนตุลาคม - ธันวาคม พ.ศ. 2558 เลือกกลุ่มตัวอย่างตามเกณฑ์ที่กำหนด จัดเข้ากลุ่มด้วยวิธีการสุ่ม สุ่มเข้ากลุ่มที่ได้รับโปรแกรมปรับเปลี่ยนการบริโภคอาหารหรือกลุ่มทดลอง 30 ราย และกลุ่มที่ไม่ได้รับโปรแกรมฯหรือกลุ่มควบคุม 30 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย ได้แก่ โปรแกรมปรับเปลี่ยนการบริโภคอาหาร ประกอบด้วยกิจกรรมกลุ่ม 4 ครั้ง ร่วมกับการติดตามทางโทรศัพท์ 1 ครั้ง ใช้ระยะเวลา 8 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม โดยเก็บข้อมูลก่อนทดลอง ระยะหลังทดลองในสัปดาห์ที่ 4 และระยะติดตามผลในสัปดาห์ที่ 8 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และสถิติการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มทดลองมีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ การรับรู้สมรรถนะแห่งตน และ พฤติกรรมการบริโภคอาหารแตกต่างจากกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001, p < .001, และ p < .001 ตามลำดับ) และยังแตกต่างกันที่ระยะก่อนทดลอง หลังทดลอง และระยะติดตามผล (p < .001, p < .01, และ p < .001 ตามลำดับ) ข้อเสนอแนะ พยาบาลเวชปฏิบัติชุมชนควรนำโปรแกรมปรับเปลี่ยนการบริโภคอาหารนี้ ไปใช้จริงในการดำเนินกิจกรรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพให้กลุ่มเสี่ยงสูงต่อโรคเบาหวานมีพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เหมาะสมกับภาวะเสี่ยงของโรค เพื่อป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคเบาหวาน

This experimental research aimed to study the effects of a dietary modification program on food consumption behavior using health belief model as a conceptual framework. The sample group consisted of 60 people with prediabetes at Ban Bueng Lom Health Promoting Hospital from October to December of 2015. The subjects were randomly assigned into two study groups: receiving the dietary modification program (experimental group) and not receiving the program (control group). The 8-week dietary modification program consisted of 4 times group activities and a follow-up telephone call. Data collection was performed using questionnaires and descriptive statistics and repeated measure analysis of covariance were used for data analysis. The study findings revealed that health belief, perceived self-efficacy, and food consumption behavior of the experimental group significantly differed from the control group (p < .001, p < .001, p < .001, respectively). Also, these study variables before and after the intervention, as well as the follow-up period significantly changed overtime (p < .001, p < .01, and p < .001, respectively). In view of the research findings, the community health nurse practitioners should give the dietary modification program in promoting dietary change for people with prediabetes in order to prevent or delay the onset of diabetes mellitus.