ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรงของพยาบาลไทยที่เผชิญกับสถานการณ์ระบาดใหญ่โรคโควิด-19

Abstract

การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional surveys) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรงของพยาบาลไทยที่เผชิญกับสถานการณ์ระบาดใหญ่โรคโควิด-19 กลุ่มตัวอย่าง คือ พยาบาลวิชาชีพในประเทศไทยที่ร่วมปฏิบัติภารกิจดูแลผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงและผู้ป่วยติดเชื้อโควิด-19 ช่วงการระบาดระลอกแรก เดือนมกราคม ถึง พฤษภาคม พ.ศ. 2563 จำนวนทั้งสิ้น 288 คน โดยใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบกระจายต่อเนื่อง (Snowball Sampling) เก็บรวบรวมข้อมูลการวิจัยด้วยแบบสอบถามออนไลน์ รูปแบบ QR code วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ด้วยการทดสอบไคสแควร์, การวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติก และการวิเคราะห์การถดถอยพหุโลจิสติก ผลการศึกษาพบว่า ร้อยละ 20.8 ของพยาบาลไทยที่เผชิญกับสถานการณ์ระบาดใหญ่โรคโควิด-19 มีภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรง ส่วนใหญ่ของกลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิง ร้อยละ 93.8 อายุเฉลี่ย 37.30 ปี ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ 1) ระดับความยืดหยุ่นทางจิตใจต่ำ (OR = 2.01, 95%CI = 1.08-3.73), 2) การทำงานเป็นกะ (OR = 1.96, 95%CI = 1.05-3.69), 3) ความเครียดจากการทำงานสูง (High strain job) (OR = 2.59, 95%CI = 1.29-5.20), และ 4) มีการสนับสนุนทางสังคมน้อย (OR = 3.15, 95%CI = 1.36-7.28) เมื่อนำมาทดสอบโดยวิเคราะห์การถดถอยพหุโลจิสติก พบว่าปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรงของพยาบาลไทยที่เผชิญกับสถานการณ์ระบาดใหญ่โรคโควิด-19 ได้แก่ 1) ความเครียดจากการทำงานสูง (OR = 2.51, 95%CI = 1.21-5.19) และ 2) มีการสนับสนุนทางสังคมน้อย (OR = 2.73, 95%CI = 1.14-6.57) การนำผลของวิทยานิพนธ์ไปใช้: ข้อเสนอแนะจากผลการศึกษา ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องสามารถนำผลการวิจัยไปใช้ในการจัดบริการสุขภาพจิต เพิ่มแรงสนับสนุนจากองค์กรในการสร้างบรรยากาศการทำงานที่ปลอดภัยให้กับพยาบาลและบุคลากรการแพทย์ เฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงควรได้รับการดูแล ประเมิน และติดตามผลเกี่ยวกับภาวะผิดปกติทางจิตใจจากเหตุการณ์รุนแรง ภายหลังสถานการณ์ระบาดใหญ่ เป็นระยะ รวมถึงสถานการณ์ระบาดของโรคในอนาคต

This cross-sectional survey aimed to determine the prevalence and related factors of Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) among Thai nurses exposed to the COVID-19 pandemic. The study sample was 288 Thai registered nurses who provided care for patients at risk of or infected with COVID-19 during the first wave of the pandemic, from January to May 2020. The snowball sampling technique was used to recruit study samples. Data were collected by online questionnaires using QR code format and analyzed by descriptive statistics such as percentage, mean, and standard deviation, as well as inferential statistics such as chi-square, and simple and multiple Logistic regression analysis. The results showed that 20.8% of Thai nurses exposed to the COVID-19 pandemic had PTSD. Most of the study sample were female (93.8%) with an average age of 37.30 years (S.D. = 9.68). The factors that were significantly associated with PTSD (p<0.05) were the following: 1) low resilience level (OR = 2.01, 95% CI = 1.08-3.74), 2) shift work (OR = 1.96, 95% CI = 1.05-3.69), 3) high job stress (job strain group) (OR = 2.59, 95% CI = 1.29-5.20), and 4) low social support (OR = 3.15, 95% CI = 1.36-7.28). Multiple Logistic Regression analysis revealed the predictive factors of PTSD were: 1) high job stress, where nurses were 2.5 times at risk of developing PTSD (OR=2.51, 95% CI = 1.21-5.19), and 2) low social support, which made nurses more likely to develop PTSD (OR=2.73, 95% CI = 1.14-6.57). Implication of the thesis: Recommendations from the findings suggest that relevant stakeholders can use the results from this study to provide mental health services, such as resilience-building clinics and stress management programs, as well as facilitate and support safe working environments for nurses and medical personnel, particularly when working in emergency medical situations in the future.