การเล่าเรื่องและการรับรู้ความหมายของภาพตัวแทนมลาบรีในภาพยนตร์

Abstract

งานวิจัยเชิงคุณภาพนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเล่าเรื่องของภาพยนตร์จำนวน 2 เรื่อง และวิเคราะห์การรับรู้ความหมายของภาพตัวแทนมลาบรีของผู้ชม 2 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 25 ราย โดยใช้แนวคิดการเล่าเรื่อง (กระบวนทัศน์ใหม่) แนวคิดภาพตัวแทน แนวคิดการรับรู้ และแนวคิดมานุษยวิทยาทัศนา เป็นกรอบแนวคิดหลักในการศึกษาวิเคราะห์ จากการศึกษาพบว่า การนำเสนอภาพตัวแทนในภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องมีโครงสร้างตามลำดับภาวการณ์ที่ คล้ายคลึงกัน แตกต่างที่ภาพยนตร์เรื่องผีตองเหลืองเล่าเรื่องด้วยประเด็นเดียวแบบต่อเนื่องเป็นเรื่องยาวภายใต้แก่นเรื่อง "อารยะพบอนารายะ" ใช้จุดยืนผู้เล่าเรื่องบุรุษที่ 3 ความหมายที่ปรากฏ คือ ผีตองเหลืองเป็น ชนเผ่าล้าหลังไร้อารยะแสดงผ่านภาพตัวแทนของกลุ่มชนในสังคมทุรกันดารห่างไกลเมือง อาศัยที่พักมุงด้วยใบไม้และมักย้ายถิ่นเมื่อใบไม้เปลี่ยนเป็นสีเหลือง แต่งกายต่างไปจากกลุ่มคณะนักสำรวจ ไม่ใช้ช้อนตักกินอาหาร หวาดกลัวคนนอกเผ่า ภาพยนตร์ เรื่องมลาบรีข้าคือคน เล่าเรื่องจากสี่ประเด็นย่อยแบบไม่ต่อเนื่องด้วยการตัดสลับฉากเหตุการณ์จากสี่ประเด็นภายใต้แก่นเรื่องหลัก คือ ความเปลี่ยนแปลง ใช้จุดยืนผู้เล่าเรื่องบุรุษที่ 1 ความหมายที่ปรากฏ คือ ความเปลี่ยนแปลงในสังคมที่ส่งผลให้ชาวมลาบรีวิตกกังวล แสดงผ่านภาพตัวแทนของคำบอกเล่าถึงความกังวลต่อประเด็นต่าง ๆ คือ การออกไปเรียนต่อในเมืองของ เยาวชนมลาบรี การไม่ยอมรับการแต่งงานกบั คนนอกเผ่า ปัญหาหนี้สินกับชาวมง้ การใช้ชีวิตในเมือง ในประเด็นการรับรู้ ความหมาย กลุ่มตวัอย่างชาวมลาบรีตีความความหมายใหม่จากคำเรียกชื่อกลุ่มผีตองเหลืองว่า หมายถึง ผี หรือ คนตาย ซึ่ง ต่างไปจากภาพตัวแทนที่ปรากฏในภาพยนตร์ กลุ่มตัวอย่างนักศึกษารับรู้ตีความตามความหมายในภาพยนตร์ แต่มองว่า เป็นความหมายและภาพตัวแทนที่แฝงอคติ ในภาพยนตร์เรื่อง มลาบรีข้าคือคน กลุ่มตัวอย่างมลาบรี และกลุ่มตัวอย่าง นักศึกษาตีความความหมายผ่านสายตา ชูวิทย์ ผู้เล่าเรื่องบุรุษที่ 1 เหมือนกันและเกิดความรู้สึกร่วมไปตามภาพตัวแทนที่ปรากฏในภาพยนตร์ ความแตกต่างของการเล่าเรื่องที่แฝงอคติ เกิดการต่อรองความหมายในภาพยนตร์เรื่องผีตองเหลือง และ การเกิดความรู้สึกร่วมไปกับการเล่าเรื่องของภาพยนตร์เรื่องมลาบรีข้าคือคน เกี่ยวข้องกับปัจจยั สำคัญ คือจุดยืนผู้เล่าเรื่องในภาพยนตร์ ตลอดจนรูปแบบวิธีทางมานุษยวิทยาทัศนาส่งผลให้การเล่าเรื่องของภาพยนตร์แต่ละเรื่องแตกต่างกัน

This qualitative research aims to study the filmmaking narratives of two films which representation Mlabri and to analyze the perception of two audiences by using visual anthropology, a new paradigm narration, representation, and perception as the conceptual framework. The researcher collected data by analyzing the theme, plot, conflict, narrator standpoint, and characters which appear in the film and used group and in-depth interview to study audience perception. The study found that both films had the same storytelling structure, using a plot, but had different details. The first film continuously tells a story of one issue under "the Civilized vs Uncivilized" theme and uses third person narration. The meaning of this story is that the Mlabri is an underdeveloped and uncivilized ethnic group. The second film tells a story with four issues using the flashback technique under the "Change" theme using the first person narrative method. The meaning of this story is that changes in society cause the Mlabri tribe to be worried. Referring to perception, the Mlabri tribe is perceived and has been interpreted with a new meaning. They are called Pee Tong Leaung (or Ghost of Yellow Leaf), which has a new negative meaning. Students in the sample group who watched the film were aware of this negative meaning but considered it as a representation of ethnic prejudice. In the film Mlabri: The human, Mlabri and students in the sample group perceived and interpreted the meaning in the film and felt that they were involved and concerned about the change, which was represented to them by the first person narrative method. For further studies, if a researcher can study various audiences, the data collected will widen and deepen our sensitivity and lead to a better understanding of ethnic differences. Future studies can also cause positive attitudes toward the Mlabri and a realization of social respect and equality for ethnic groups in our society.