การมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมในโครงการจังหวัดตรังปลอดบุหรี่

Abstract

การศึกษาเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ กระบวนการและปัจจัยที่มีผลต่อกระบวนการที่ทำให้เกิดการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมภายใต้นโยบายจังหวัดตรังปลอดบุหรี่ โดยเลือกจากการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจงและแบบลูกโซ่จากผู้ให้ข้อมูลจำนวน 15 คน ประกอบด้วยภาคประชาสังคม 10 คนและภาครัฐ 5 คน ผลการศึกษาจากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มพบว่าสถานการณ์การมีส่วนร่วมและบทบาทของสมาชิกภาคประชาสังคมที่ช่วยสนับสนุนให้เกิดจังหวัดตรังปลอดบุหรี่ตามนโยบาย ประกอบด้วย การเป็นตัวแทนการกระจายข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพ เป็นผู้เฝ้าระวังตามกฎหมาย เป็นผู้สร้างกระแสกิจกรรมในชุมชนและเป็นกำลังคนที่ช่วยหนุนเสริมการดำเนินงานของภาครัฐ สามารถจำแนกตามระดับการมีส่วนร่วมได้ 3 ระดับคือ 1) ระดับผู้ปฏิบัติ เป็นกำลังคนที่ช่วยสนับสนุนการเชื่อมประสาน ดูแลพื้นที่และเป็นกำลังเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร 2) ระดับการร่วมคิด เป็นผู้ออกแบบกระบวนการและกิจกรรมในการขับเคลื่อนงานสุขภาพในชุมชนและ 3) ระดับของกลไก เป็นผู้ที่ทำหน้าที่วางแผนงานให้บรรลุเป้าหมาย การเข้ามามีบทบาทขับเคลื่อนงานของสมาชิกภาคประชาสังคมเริ่มต้นจากการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบจังหวัดตรังปลอดบุหรี่ให้เป็นนโยบายสาธารณะระดับจังหวัดที่ถูกพัฒนาอยู่ก่อนแล้ว ส่งผลให้เกิดการรวมตัวของสมาชิกภาคประชาสังคมร่วมกับหน่วยงานภาครัฐเกิดขึ้นและได้ทำงานร่วมกันจนสามารถพัฒนาเป็นเครือข่ายภาคีที่มีรูปแบบการทำงานร่วมกันดังนี้ เครือข่ายรูปแบบหน่วยงานและเครือข่ายที่เกิดจากการชักชวนให้ทำงานแบบเครือญาติ ซึ่งกระบวนการทำงานได้มีการพัฒนาข้อมู