การศึกษาปัจจัยที่ทำให้เกิดความเครียด ระดับความเครียด และภาวะซึมเศร้าในเด็กประถมศึกษาปีที่ 4-6 เขตกรุงเทพมหานคร

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับความเครียดและความสัมพันธ์ระหว่างระดับความเครียดกับภาวะซึมเศร้าในนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 เขตกรุงเทพมหานคร โดยสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Sampling) ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 472 คน ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.), สังกัดกรุงเทพมหานคร (กทม.) และสังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ 1) แบบสอบถามปัจจัยส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามความเครียดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นซึ่งนักเรียนเป็นผู้ตอบแบบสอบถามด้วยตนเอง 3) แบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าในเด็กฉบับภาษาไทย และ 4) ดัชนีชี้วัดความสุขคนไทย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติร้อยละ, การแจกแจงความถี่, ค่าเฉลี่ย, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน, การเปรียบเทียบค่าเฉลี่ย, การวิเคราะห์ความแปรปรวนของกลุ่มแบบทางเดียว (One-way ANOVA) และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (Correlation Coefficient)ผลการศึกษาพบว่า นักเรียนที่มีปัจจัยส่วนบุคคลแตกต่างกันมีปัจจัยความเครียดแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ปัจจัยความเครียดสูงที่สุด 3 อันดับแรกได้แก่ 1) การรับรู้และเห็นคนในครอบครัวทะเลาะกัน 2) เพื่อนล้อเลียนหรือตำหนิ และ 3) การตำหนิ ดุด่าหรือลงโทษจากผู้ปกครอง ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาในต่างประเทศที่พบว่าปัจจัยด้านครอบครัวเป็นปัจจัยที่สำคัญที่ส่งผลกับระดับความเครียดของนักเรียนเช่นกัน จากการศึกษาครั้งนี้ยังพบว่า ระดับความเครียดมีความสัมพันธ์ทางบวกกับภาวะซึมเศร้าของนักเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.54, p<0.01)

This cross-sectional study aims to examine factors relating to the level of stress and the relationship between levels of stress and depression among Grade 4-6 students in Bangkok. The researcher employed Multi-stage Sampling to recruit a sample of 472 students from schools under the supervision of the Office of the Basic Education Commission (OBEC), the Bangkok Metropolitan Administration (BMA), and the Office of the Private Education Commission. Datasets obtained from the samples consisted of 1) personal information questionnaire 2) answers to the stress test developed by the researcher 3) Thai version of the Children's Depression Inventory (CDI) 4) Thai Happiness Indicators. Data were analyzed by using percentage, frequency distribution, mean, standard deviation, Independent Samples t-test (replacing Unpaired t-Test for formal usage), One-Way ANOVA, and correlation coefficient. The results of the study show that the students with different personal factors have statistically significantly different stress factors (p<0.05). The top three stress factors were 1) perceived and observed arguments between family members 2) being bullied by friends, and 3) parental scorns or punishments. The family factor is a major contributing factor to the stress level of students, which is consistent with research in the literature. This study also found that the level of stress is statistically significant and has a positive correlation to student depression (r=0.54, p<0.01) .