คนทุ้ม : แบบแผนทางวัฒนธรรมและภาพสะท้อนสังคมดนตรีไทย
Issued Date
2567
Copyright Date
2562
Resource Type
Language
tha
File Type
application/pdf
No. of Pages/File Size
ก-ฌ, 181 แผ่น : ภาพประกอบ
Access Rights
open access
Rights
ผลงานนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยมหิดล ขอสงวนไว้สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามดัดแปลงเนื้อหา และห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า
Rights Holder(s)
มหาวิทยาลัยมหิดล
Bibliographic Citation
วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม. (วัฒนธรรมศึกษา))--มหาวิทยาลัยมหิดล, 2562
Suggested Citation
วรรณวลี คำพันธ์ คนทุ้ม : แบบแผนทางวัฒนธรรมและภาพสะท้อนสังคมดนตรีไทย
. วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม. (วัฒนธรรมศึกษา))--มหาวิทยาลัยมหิดล, 2562 . สืบค้นจาก: https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/20.500.14594/92056
Title
คนทุ้ม : แบบแผนทางวัฒนธรรมและภาพสะท้อนสังคมดนตรีไทย
Alternative Title(s)
Kon Thum : Pattern of culture and reflection of Thai music society
Author(s)
Advisor(s)
Abstract
งานวิจัยชิ้นนี้มุ่งศึกษาคนทุ้มและแบบแผนทางวัฒนธรรมดนตรีไทย เพื่ออธิบายคุณลักษณะเฉพาะของคนทุ้มและแบบแผนทางวัฒนธรรมตลอดจนภูมิปัญญาทางเดี่ยวระนาดทุ้ม โดยใช้แนวคิดทฤษฎีทางมานุษยวิทยาดนตรีวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง การสังเกตอย่างมีส่วนร่วม และ การสัมภาษณ์เชิงลึกคนทุ้ม ครูดนตรี นักวิชาการดนตรี และผู้ฟัง ในบริบทของกระบวนการเรียนรู้ดนตรีไทยและสังเคราะห์แบบแผนทางวัฒนธรรมในเชิงประสบการณ์และองค์ความรู้ทางดนตรีของคนทุ้ม ผลการศึกษาพบว่าคุณลักษณะเฉพาะของคนทุ้มมีความสอดคล้องกันกับแบบแผนทางวัฒนธรรมดนตรีไทย กระบวนการเรียนรู้ระนาดทุ้มเริ่มต้นจากการเลียนแบบ โดยฝึกหัดฆ้องวงใหญ่จากครูดนตรีเป็นพื้นฐานจากนั้นใช้วิธีการต่อเพลง ต่อทางระนาดทุ้มเพื่อสั่งสมความรู้ และการสำแดงด้วยการฝึกปฏิบัติตามแบบแผนการบรรเลงระนาดทุ้ม อันได้แก่ การแปลทำนอง การสร้างสำนวนระนาดทุ้ม การสร้างเสียงเฉพาะของระนาดทุ้ม การบรรเลงรวมวง และการบรรเลงเดี่ยว เป็นต้น พร้อมกับปรับเปลี่ยนแบบแผนให้มีความยืดหยุ่นเข้ากับบริบททางสังคมวัฒนธรรมดนตรีไทย เมื่อมีแบบแผนการปฏิบัติที่มั่นคงแล้วจึงสามารถสร้างสรรค์แบบแผนการบรรเลงหรือ "ทางทุ้ม" อันเป็นลักษณะเฉพาะตนที่ต่างออกไปได้ หาก "ทางทุ้ม" จัดอยู่ในขั้นที่ว่าดีเป็นที่นิยมของผู้ฟังก็ได้รับการยอมรับในฐานะคนทุ้มและพัฒนาเป็นแบบแผนการบรรเลงให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาเรียนรู้ต่อไป ผลวิเคราะห์เชิงลึกในแบบแผนการบรรเลงเดี่ยวระนาดทุ้มเพลง "ลาวแพน" ของคนทุ้มชั้นครู : ครูอุทัย แก้วละเอียด พบว่าเป็นทางเดี่ยวที่ครูพัฒนาขึ้นจากแบบแผนทางวัฒนธรรมและประสบการณ์ส่วนตัว โดยใช้กลวิธีเฉพาะอย่างระนาดทุ้ม เช่น การตีสะเดาะ สะบัด ขยี้ ไขว้มือ เป็นต้น ใช้สำนวนระนาดทุ้มที่มีลักษณะของการถาม-ตอบ และสำนวนที่ หลากหลายออกไปตามกาลเทศะเมื่อมีการซ้ำทำนองหลัก แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาแตกฉานทางดนตรี นอกจากนี้ทำนองเดี่ยวยังสะท้อนตัวตนของคนทุ้มได้จากท่วงที ลีลา และการสำแดงอารมณ์ อาทิ ความไพเราะอ่อนหวานความสนุกสนาน ความซับซ้อน โลดโผน เป็นต้น
This study aimed to examine the pattern of Thai traditional music culture through Kon Thum (Ranat Thum players) and to discuss their character traits. It draws on ethnomusicological concepts and theories to analyze relevant literature, an ethnographic fieldwork, and in-depth interviews of Kon Thum, music teachers, music scholars, and audiences in the context of Thai traditional music learning process. The data were then synthesized into an experiential pattern of culture and musical knowledge of Kon Thum. The findings revealed that the individual character traits of Kon Thum corresponded with the pattern of culture of Thai traditional music culture at large. The learning process began with mastering the basics on Khong Wong Yai through imitating a teacher's demonstration. This step was learning the basic melody of a piece, followed by the respective idiomatic variation parts for Ranat Thum. Each addition of a variational part to the existing ones was considered a building of musical knowledge and competency. Next was the expression step which involved a spontaneous conversion of a main melody to that of Ranat Thum, perfecting the instrument's desired timbre, and ensemble, as well as solo performance techniques. Yet, these steps were flexible to accommodate local music-cultural contexts. This established pattern provides a means to construct an idiosyncratic style of playing Ranat Thum, or thang thum. Publicly acclaimed thang thum are then preserved and further refined for next generation Kon Thum. A deep stylistic analysis of Laopaen Solo on Ranat Thum, performed by Khru Uthai Kaewla-iad, showed several instrument-specific techniques: flutters (sadau and sabat), melodic doubling (khayi), and hand crossing (khwai mue). The melodic pattern is in the form of call and response, each repetition rendered a slight difference from the previous one. These details not only demonstrate great musical comprehension, but also reflect the player's emotional expressions, such as harmoniousness, joyfulness, complicatedness, and adventurousness
This study aimed to examine the pattern of Thai traditional music culture through Kon Thum (Ranat Thum players) and to discuss their character traits. It draws on ethnomusicological concepts and theories to analyze relevant literature, an ethnographic fieldwork, and in-depth interviews of Kon Thum, music teachers, music scholars, and audiences in the context of Thai traditional music learning process. The data were then synthesized into an experiential pattern of culture and musical knowledge of Kon Thum. The findings revealed that the individual character traits of Kon Thum corresponded with the pattern of culture of Thai traditional music culture at large. The learning process began with mastering the basics on Khong Wong Yai through imitating a teacher's demonstration. This step was learning the basic melody of a piece, followed by the respective idiomatic variation parts for Ranat Thum. Each addition of a variational part to the existing ones was considered a building of musical knowledge and competency. Next was the expression step which involved a spontaneous conversion of a main melody to that of Ranat Thum, perfecting the instrument's desired timbre, and ensemble, as well as solo performance techniques. Yet, these steps were flexible to accommodate local music-cultural contexts. This established pattern provides a means to construct an idiosyncratic style of playing Ranat Thum, or thang thum. Publicly acclaimed thang thum are then preserved and further refined for next generation Kon Thum. A deep stylistic analysis of Laopaen Solo on Ranat Thum, performed by Khru Uthai Kaewla-iad, showed several instrument-specific techniques: flutters (sadau and sabat), melodic doubling (khayi), and hand crossing (khwai mue). The melodic pattern is in the form of call and response, each repetition rendered a slight difference from the previous one. These details not only demonstrate great musical comprehension, but also reflect the player's emotional expressions, such as harmoniousness, joyfulness, complicatedness, and adventurousness
Description
วัฒนธรรมศึกษา (มหาวิทยาลัยมหิดล 2562)
Degree Name
ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต
Degree Level
ปริญญาโท
Degree Department
สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย
Degree Discipline
วัฒนธรรมศึกษา
Degree Grantor(s)
มหาวิทยาลัยมหิดล