Predictors of dental service utilization among visually impaired people in Chiang Mai, Thailand

Abstract

The purposes of this cross-sectional study were to examine factors associated with utilization of dental health services among visually impaired people and also identify barriers affecting such utilization. A structured questionnaire and an oral examination were used to collect data in January, 2013. In total, 266 visually impaired people participated in the study. Data were analyzed using chi-square tests and multiple logistic regression. The utilization of dental health services in the past year among visually impaired people was 26.3%. Based on the Chi-square tests, education, occupation, perception of oral status, perception of oral health problems and perceptions of the oral health service system were found to be statistically significant associated with dental service utilization. In logistic regression, significant predictors of dental service utilization among visually impaired people included perception of oral status (adj OR = 4.45, 95% CI = 1.41-14.05), perception of oral health problems (adj OR = 4.66, 95% CI = 1.96-11.07) and perception of the dental service system (adj OR = 2.44, 95% CI = 1.32-4.49). The three most commonly reported barriers to dental visits were “no one takes me to the dentist”, “not enough time” and “waiting until the pain gets worse”. The findings suggested that the significant key factor to increase utilization among visually impaired people is providing an appropriate oral health education to improve the knowledge of oral health care, and finally lead to change the perception of oral problems in these people. Furthermore, special dental service system should be established to minimize barriers to care and serve needs of these people.

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional study) เพื่อสำรวจปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการใช้บริการทางทันตกรรมของผู้พิการทางสายตา และเพื่อค้นหาอุปสรรคที่ขัดขวางการไปใช้บริการของผู้พิการในการเก็บข้อมูลงานวิจัยนี้ใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบมีเค้าโครงและการตรวจช่องปากของผู้พิการทางสายตา โดยทำการเก็บข้อมูลช่วงเดือนมกราคม พ.ศ.2556จำนวนผู้พิการทางสายตาที่เข้าร่วมงานวิจัยมีทั้งสิ้น 266คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การทดสอบไคกำลังสอง และการถดถอยลอจิสติค ผลการศึกษาพบว่าร้อยละ 26.3 ของผู้พิการทางสายตา เคยไปใช้บริการทางทันตกรรมในปีที่ผ่านมา ในส่วนของการทดสอบด้วยไคกำลังสองพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการไปใช้บริการทางทันตกรรมของกลุ่มผู้พิการทางสายตาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติได้แก่ ระดับการศึกษา ประเภทของอาชีพ การมีฟันปลอม การรับรู้ปัญหาสุขภาพช่องปาก และการรับรู้เกี่ยวกับระบบบริการสุขภาพช่องปาก และเมื่อวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการถดถอยลอจิสติกพหุคูณ พบว่าปัจจัยที่ความสัมพันธ์กับการไปใช้บริการทางทันตกรรมในกลุ่มผู้พิการทางสายตา ได้แก่ การมีฟันปลอม (adj OR = 4.45, 95% CI = 1.41-14.05), การรับรู้ว่าตนเองมีปัญหาสุขภาพช่องปาก (adj OR = 4.66, 95% CI = 1.96-11.07) และมีการรับรู้ในแง่ดีเกี่ยวกับระบบบริการทางทันตกรรม (adj OR = 2.44, 95% CI = 1.32-4.49) สามสาเหตุสำคัญที่ทำให้ไม่สามารถไปใช้บริการทางทันตกรรมคือ ไม่มีคนพาไปรับบริการ ไม่มีเวลาไปทำ รอจนกว่าจะปวดมากกว่านี้ถึงจะไปรับบริการ ดังนั้นควรจัดให้มีทันตสุขศึกษาที่เหมาะสมเฉพาะกลุ่ม เพื่อพัฒนาความรู้เกี่ยวกับดูแลสุขภาพช่องปาก และ เพื่อให้เปลี่ยนการรับรู้เรื่องปัญหาสุขภาพช่องปากในคนพิการทางสายตายิ่งไปกว่านั้นควรจัดตั้งระบบบริการทางทันตกรรมแบบพิเศษเพื่อลดอุปสรรคในการเข้ารับบริการและตอบสนองความต้องการของผู้พิการทางสายตา