ประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษา ร่วมกับการใช้แรงสนับสนุนทางสังคมจากผู้นำชุมชนในการป้องกันโรคขาดสารไอโอดีน ของหญิงวัยเจริญพันธุ์ อำเภอเสริมงาม จังหวัดลำปาง
89
Issued Date
2534
Resource Type
Language
tha
Rights
มหาวิทยาลัยมหิดล
Suggested Citation
สรงค์กฏณ์ ดวงคำสวัสดิ์, ร่มไทร สุวรรณิก, วสันต์ ศิลปสุวรรณ, รุ่งโรจน์ พุ่มริ้ว (2534). ประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษา ร่วมกับการใช้แรงสนับสนุนทางสังคมจากผู้นำชุมชนในการป้องกันโรคขาดสารไอโอดีน ของหญิงวัยเจริญพันธุ์ อำเภอเสริมงาม จังหวัดลำปาง. สืบค้นจาก: https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/63628
Title
ประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษา ร่วมกับการใช้แรงสนับสนุนทางสังคมจากผู้นำชุมชนในการป้องกันโรคขาดสารไอโอดีน ของหญิงวัยเจริญพันธุ์ อำเภอเสริมงาม จังหวัดลำปาง
Other Contributor(s)
Abstract
หญิงวัยเจริญพันธ์ อาจถือได้ว่าเป็นศูนย์กลางของการตกอยู่ในความเสี่ยงอันตรายต่อการขาดสารไปโอดีน เพราะความต้องการไอโอดีนของหญิงวัยเจริญพันธุ์นั้นมีสูง อันเนื่องมาจากการเสียเลือดประจำเดือน ปละการคลอดบุตร ผลของการขาดสารไอโอดีนของหญิงวัยเจริญพันธุ์ ทำให้เกิดพยาธิสภาพสำคัญหลายประการ เช่น เป็นคอพอก อวัยวะสืบพันธุ์ไม่เจริญ แท้งลูกง่าย เป็นหมัน ความคิดช้า และทำให้เด็กที่คลอดออกมามีโอกาสเสี่ยงต่อภาวะการขาดสารไปโอดีนด้วย การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาร่วมกับการใช้แรงสนับสนุนทางสังคมจากผู้นำชุมชน ในการป้องกันโรคขาดสารไอโอดีนของหญิงวัยเจริญพันธ์ อำเภอเสริมงาม จังหวัดลำปาง โดยประยุกต์แนวคิด Precede Framework รูปแบบการจัดประสบการณ์ การเรียนรู้ตามลำดับของกรวยแห่งประสบการณ์ ทฤษฎีทางจิตวิทยาสังคมที่นำมาใช้ในการแก้ปัญหาสุขภาพและแรงสนับสนุนทางสังคม มาเป็นแนวทางในการจัดโปรแกรมสุขศึกษาการวิจัยเป็นแบบกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงวัยเจริญพันธุ์ที่แต่งงานแล้ว มีอายุระหว่าง 15-45 ปี จำนวน 116 คน แยกเป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 60 คน จากบ้านสบแม่ทำ หมู่ 2 ตำบลเสริมซ้าย และกลุ่มควบคุมจำนวน 56 คน จากบ้านทุ่งต่ำ หมู่ 8 ตำบลเสริมกลาง อำเภอเสริมงาม การศึกษาวิจัย ได้ดำเนินการระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2533 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2534 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกสังเกตุพฤติกรรมและขวดคู่สำหรับตรวจสอบหาสารไอโอดีน
ผลการวิจัยพบว่า โปรแกรมสุขศึกษาสามารถทำให้หญิงวัยเจริญพันธุ์มีความรู้ในเรื่องโอกาสเสี่ยง ความรุนแรงของความผิดปกติของสมองและร่างกายที่เกิดจากการขาดสารไอโอดีนมีความเชื่อในเรื่องโอกาสเสี่ยง ความรุนแรงของความผิดปกติของสมองและร่างกายที่เป็นผลจากการขาดสารไอโอดีน และผลดีของการปฏิบัติตามคำแนะนำมีทัศนคติต่อการดื่มน้ำเสริมสารไอโอดีนและมีการปฏิบัติในการป้องกันโรคขาดสารไอโอดีนถูกต้องมากกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมสุขศึกษาอย่างมีวินัยสำคัญทางสถิติ และพบว่า การปฏิบัติมีความสัมพันธ์ในทางบวกกับความรู้และทัศนคติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในระยะติดตามผล (สัปดาห์ที่ 5) ของการวิจัย พบว่า หญิงวัยเจริญพันธุ์ มีการเติมไอโอดีนลงในน้ำดื่ม การใช้เกลืออนามัย การใช้ไอโอดีนพ่นลงในเกลือเม็ดและการใช้น้ำปลาเสริมไอโอดีนมากกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จาการตรวจทางห้องปฏิบัติการ พบว่า ปริมาณไปโอดีนในปัสสาวะขงอหญิงวัยเจริญพันธุ์ในกลุ่มทดลองเพิ่มขึ้นมากกว่าก่อนากรทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
จากผลการวิจัยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขระดับอำเภอและตำบล ควรจะได้มีการพิจารณาจัดโปรแกรมบริการด้านสุขศึกษาแก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ในชุมชนและหมู่บ้าน ร่วมกับการนำบทบาทของผู้นำชุมชนมาเป็นผู้ให้แรงสนับสนุนทางสังคมแก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ ด้านอารมณ์ข้อมูลข่าวสารการให้หารประเมิน และการสนับสนุนเครื่องมือในการปฏิบัติ เพื่อให้หญิงวัยเจริญพันธุ์ได้รับไอโอดีนในปริมารณที่พอเพียงต่อความต้องการของร่างกาย และเป็นการแก้ปัญหาการเป็นโรคขาดสารไอโอดีนของชุมชนให้ได้ผลดียิ่งขึ้น นอกจากนี้ ควรมีการเฝ้าระวังตรวจตราในเรื่องความครอบคลุม ความต่อเนื่องอย่างสม่ำเสมอ และวัดผลกระทบของการจัดโปรแกรมสุขศึกษา
Description
เอกสารประกอบการประชุม การประชุมวิชาการสาธารณสุขแห่งชาติ ครั้งที่ 5 คุณภาพชีวิตไทยที่พึงปรารถนา: แนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน, วันที่ 18-20 ธันวาคม 2534 ณ โรงแรมเอเซีย กรุงเทพฯ. กรุงเทพฯ: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล; 2534. หน้า 248-9.